مرکز تحقیقات کشاورزی جنوب کرمان با تمرکز بر فناوریهای نوین مانند کشتبافتی، مسیر گذار از بحرانهای اقلیمی به سوی کشاورزی دانشبنیان را آغاز کرد. تولید نهالهای اصیل خرمای کلوته یکی از کلیدیترین دستاوردهای این مرکز در سال جاری است.
به گزارش اتحاد ما، اسماعیل مقبلی در نشست خبری با اصحاب رسانه، ضمن اشاره به چالشهای بنیادین بخش کشاورزی در جنوب استان کرمان، بر تأثیرات مخرب تغییر الگوهای بارندگی، کاهش رطوبت نسبی هوا و بیابانی شدن اکوسیستم تالاب جازموریان تأکید کرد. وی افزود که افت سطح سفرههای آب زیرزمینی و کاهش جریان روانآبهای سطحی از جمله بحرانهای زیستمحیطی است که شرایط اقلیمی منطقه را به شدت تحت فشار قرار داده است.
مقبلی با تبیین سایر موانع موجود، چالشهایی نظیر وابستگی شدید بخش گلخانهداری، عملکرد پایین محصولات راهبردی مانند گندم و کلزا، کمبود نهالهای استاندارد و سالم، بهرهوری پایین در مصرف آب، عدم پایداری وضعیت سلامت محصولات و مزارع در پی شیوع بیماریها و آفات (مانند آفت چوبخوار خرما)، افزایش ضایعات کشاورزی، مقاومت برخی بهرهبرداران در پذیرش دانش روز، ضعف در صنایع فرآوری و بستهبندی، مشکلات حملونقل و ترانزیت و در نهایت نارسایی در بازاریابی را از عوامل اصلی محدودکننده توسعه کشاورزی در این منطقه برشمرد.
استقرار نظام نوآوری برای تحقق امنیت غذایی
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی جنوب کرمان، چشمانداز فعالیتهای خود را دستیابی به امنیت غذایی از طریق پیادهسازی «نظام نوآوری در کشاورزی و منابع طبیعی» دانست. وی تصریح کرد که این مأموریت کلیدی در چهار محور اصلی شامل شناسایی چالشهای اولویتدار، اولویتبندی بر اساس سیاستهای بخش و سازمان تحقیقات، برنامهریزی جامع پژوهشی-آموزشی و انتقال دانش فنی به مزارع و باغها دنبال میشود تا مسیر حرکت کشاورزی منطقه به سمت مدلهای علمی و دانشبنیان هموار گردد.
مقبلی با اشاره به محدودیتهای اعتباری این مرکز در مقایسه با سایر استانها، تأکید کرد که با وجود بضاعت محدود، تلاش شده است تا با تمام توان در کاهش چالشهای منطقه اثرگذار باشد. وی افزود ساختار این مرکز در دو حوزه آموزش (توانمندسازی بهرهبرداران و کارکنان) و پژوهش (با حضور ۱۷ محقق در ۷ بخش تحقیقاتی) فعال است و خدماتی تخصصی را به ۳۲ مرکز جهاد کشاورزی ارائه میدهد.
کارنامه پژوهشی؛ از ۶۴ پروژه در دست اجرا تا تولید نهال خرمای کلوته
وی درباره فعالیتهای علمی مرکز گفت: طی سال گذشته، ۶۴ پروژه تحقیقاتی در جریان بوده و ۲۳ یافته پژوهشی برای انتقال به مزارع آماده گشتهاند. بهطور میانگین سالانه بیش از ۲۰ پروژه نهایی میشود که خروجی آنها در قالب دستورالعملهای کاربردی به مزارع منتقل میگردد. این پژوهشها طیف گستردهای از محصولات باغی، جالیزی، گندم و سایر محصولات استراتژیک را پوشش میدهند.
دستاوردهای مکتوب مرکز در سال گذشته شامل ۲۰ مقاله علمی-پژوهشی، ۸ مقاله کنفرانسی و همایشی، نگارش ۳ جلد کتاب، تدوین ۶ نشریه و دستورالعمل فنی و معرفی ۶ یافته ترویجی قابل انتقال به مزارع بوده است.
رئیس مرکز تحقیقات کشاورزی جنوب کرمان با اشاره به اهمیت ذخایر ژنتیکی خاطرنشان کرد: کلکسیون مرکبات این مرکز از پایگاههای شاخص کشور محسوب میشود؛ علاوه بر آن، بیش از ۴۰ رقم انار در ایستگاه خیرآباد و صدها ژنوتیپ از فلفل، بادمجان و بیش از ۱۹۰ نوع مختلف حنا در این مجموعه نگهداری و بررسی میشوند.
یکی از دستاوردهای برجسته اخیر، راهاندازی آزمایشگاه کشت بافت (Tissue Culture) خرمای «کلوته» است. مقبلی تأکید کرد که تولید نخستین سری نهالهای حاصل از این فناوری، گام مهمی در جهت رفع کمبود نهالهای اصیل و سالم خرما و دستیابی به خودکفایی در منطقه از طریق تولید نهال خرمای کلوته خواهد بود.
ترویج دانش و گذار به سوی کشاورزی دانشبنیان
در بخش اقدامات ترویجی، وی از برگزاری ۱۰ دوره «روز مزرعه»، اجرای برنامههای شبکه دانش، دورههای آموزشی بهرهبرداران، ۲۱ مورد برنامه «یاوران تولید»، ۲۱ کاروان ترویحی همزمان در شهرستانها، ۱۶ مورد مصاحبه تخصصی رادیویی و تلویزیونی و ۴ سخنرانی در هفته انتقال یافتهها یاد کرد. وی همچنین به تعامل گسترده با جامعه دانشگاهی (از جمله هدایت ۱۷ پایاننامه در سال گذشته) اشاره نمود. از دیگر اقدامات عملیاتی مرکز، تدوین بسته راهکارهای فنی برای کنترل زوال مرکبات در قالب ۱۲ بند فنی بوده است.
وی تأکید کرد که اجرای طرح «مزارع الگویی» با همکاری سازمان جهاد کشاورزی، مهمترین راهبرد برای انتقال دانش فنی به مزارع و ارتقای بهرهوری کشاورزان از طریق الگوبرداری عینی است.
رئیس مرکز تحقیقات جنوب کرمان در پایان خاطرنشان کرد که در مواجهه با بحرانهای آبوهوایی و تداوم خشکسالی، تنها راه پایداری اقتصادی کشاورزی، گذار به سمت کشاورزی دانشبنیان و حمایت از واحدهای فناور مستقر در مراکز رشد است. وی تصریح کرد که تمرکز اصلی مرکز از این پس بر پژوهشهای کیفی، کاربردی و تقاضامحور خواهد بود تا با شنیدن مستقیم صدای کشاورزان، استفاده از توان نخبگان و بهینهسازی مصرف آب و انرژی، چالشهای پیش روی بخش کشاورزی جنوب کرمان به حداقل برسد.