انتقاد شدید از سیاست خام‌فروشی محصولات معدنی در استان کرمان و تهدید بازرس کل قضایی به تشکیل پرونده علیه مدیران صمت و شرکت مس، موج جدیدی از چالش‌های معدنی را در این منطقه رقم زده است.
در نشست شورای عالی معادن کشور که در استانداری کرمان برگزار شد، انتقادات گسترده‌ای نسبت به روند فعالیت‌های معدنی در این استان مطرح گردید. مدیران استان کرمان در این نشست بر ضرورت ایجاد واحد‌های فرآوری، جلوگیری از خام‌فروشی محصولات معدنی، رفع مشکل معادن مسدود‌شده، توسعه اکتشافات و تخصیص عادلانه اعتبارات قانونی به استان تأکید کردند. همچنین موضوع تفویض اختیارات شورای عالی معادن به شورای معدن استان نیز از محور‌های اصلی بحث بود.
استاندار کرمان در این نشست با انتقاد تند از وضعیت موجود، شرکت مس را بزرگ‌ترین صادرکننده مواد خام در ایران توصیف کرد. بر اساس گزارش «اتحاد ما»، این نشست نشان‌دهنده نگرانی‌های عمیق از عدم بهره‌برداری کامل از زنجیره ارزش معدنی در این منطقه است.
معاون امور معدنی و صنایع معدنی وزارت صمت در پاسخ به این دغدغه‌ها، پیشنهاد کرد که برنامه «تحول معدنی کرمان» به عنوان یک الگوی ملی (پایلوت) تدوین شود. وجیه‌الله جعفری با اشاره به محدودیت‌های قانونی، خاطرنشان کرد که بخشی از اختیارات تفویض‌شده به شورا‌های استانی توسط دیوان عدالت اداری محدود شده و این اختیارات به اداره کل صمت استان‌ها منتقل شده است.
وی همچنین از برنامه‌ریزی برای برگزاری نشست مشترک با حضور ایمیدرو و شرکت مس جهت پیگیری و رفع چالش‌های استان کرمان خبر داد. همچنین تلاش‌هایی برای دستیابی به توافق با سازمان منابع طبیعی در جریان است تا با رفع مشکل معادن مسدود‌شده یا معادن بلااستفاده، امکان توسعه اکتشاف و تکمیل زنجیره ارزش فراهم شود.
هشدار جدی قضایی درباره خام‌فروشی محصولات معدنی و وضعیت معادن
بازرس کل قضایی استان کرمان با تهدید به تشکیل پرونده علیه مدیرکل صمت شمال استان و شرکت مس، خواستار تعیین تکلیف فوری وضعیت معدن مس کرور شد. دادخدا سالاری در انتقاد از تداوم سیاست خام‌فروشی محصولات معدنی و عدم مشخص شدن وضعیت برخی معادن، به‌ویژه معدن کرور در جنوب استان، خطاب به مدیرکل صمت شمال استان اظهار داشت: «آقای حسینی‌نژاد! اگر معدن کرور در جنوب استان امروز تعیین تکلیف و خلع‌ید نشود، من در حضور رسانه‌ها اعلام می‌کنم که برای شما و شرکت مس پرونده تشکیل خواهیم داد.»
وی با انتقاد شدید از روند صادرات مواد معدنی خام در استان کرمان، وضعیت شرکت مس را به «قلک مس سرچشمه» تشبیه کرد و افزود: «برنامه شرکت مس همواره تنها بر افزایش تولید متمرکز بوده و هیچ برنامه‌ای برای تکمیل زنجیره تولید نداشته و نخواهد داشت. با وجود شعار‌های همیشگی مبنی بر حرکت به سوی زنجیره تولید، مشخص نیست که این هدف چه زمانی محقق خواهد شد.»
سالاری با استناد به تأکیدات امام شهید بر تکمیل زنجیره تولید و جلوگیری از خام‌فروشی، تصریح کرد: «در استان کرمان، به‌ویژه در بخش مس، دقیقا همان خام‌فروشی رخ می‌دهد. ما در معدن مس سونگون در آذربایجان شرقی شاهد هستیم که برای تکمیل زنجیره ارزش با سرعت بالا حرکت می‌کنند، اما در مس سرچشمه کرمان، شاهد حرکتی بسیار کند و لاک‌پشتی هستیم.»
وی همچنین با خطاب قرار دادن استاندار کرمان در مقام رئیس شورای معادن استان، از سلطه دو حوزه «مس» و «انرژی اتمی» بر پهنه‌های معدنی انتقاد کرد و گفت: «ما در کرمان با دو برادر قلدر روبرو هستیم که بر هر پهنه معدنی دست می‌گذارند، آن را محبوس می‌کنند و سپس اجازه وا‌گذاری نمی‌دهند.»
سالاری با اشاره به تغییر مداوم مدیران عامل در معدن مس کرور که تاکنون پنج مدیر داشته است، خاطرنشان کرد: «مدیران تنها وعده تکمیل زنجیره ارزش را می‌دهند، در حالی که نبود فرصت‌های شغلی باعث می‌شود جوانان این مناطق به سمت جرائم سوق پیدا کنند.» وی در پایان تأکید کرد: «مس‌ها مدعی هستند که سهم کرمان را پرداخت می‌کنند، اما خواسته ما این است که مدیریت سرچشمه از سونگون جدا شود.»
۳۵ درصد از اراضی معدنی کرمان در وضعیت تعلیق یا بلوکه قرار دارند.
چالش‌های توسعه معدنی در کرمان؛ ۳۵ درصد اراضی معدنی استان در وضعیت بلوکه قرار دارند
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان کرمان در نشستی خبری با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی این منطقه، اعلام کرد که بخش صنعت و معدن کرمان ۵۶ درصد از سهم تولید ناخالص داخلی استان را به خود اختصاص داده است. وی تأکید کرد که برنامه‌های توسعه‌ای استان بر گسترش صنایع قطعه‌سازی، توسعه صنایع پایین‌دستی مس، تکمیل زنجیره‌های ارزش، حمایت از صنایع دانش‌بنیان و هوشمند‌سازی فرآیند‌های تولید و خدمات در حوزه‌های صنعت و تجارت متمرکز است.
مهدی حسینی‌نژاد، مدیرکل صمت استان کرمان، با تبیین چالش‌های پیش‌روی این بخش، اظهار داشت که حدود ۳۵ درصد از مساحت استان در قالب بلوک‌ها و مزایده‌های معدنی در وضعیت تعلیق یا بلوکه قرار دارد که تعیین تکلیف آن‌ها و ارائه راهکار‌های عملی برای رفع مشکلات محدوده‌های معدنی را در اولویت قرار داده‌ایم. وی همچنین از تدوین بسته‌های سرمایه‌گذاری معدنی با همکاری دستگاه‌های مرتبط برای رفع این معضل خبر داد.
در بخش انرژی، حسینی‌نژاد اعلام کرد که ۶۲۸ مگاوات نیروگاه خورشیدی در استان کرمان به بهره‌برداری خواهد رسید که از این میزان، ۵۰۰ مگاوات آن توسط صنایع استان برای تأمین نیاز خود و همچنین کمک به شبکه برق سراسری استفاده خواهد شد.
این مقام مسئول همچنین با اشاره به محدودیت‌های زیست‌محیطی تصریح کرد که ۱۶ تا ۱۷ درصد از مساحت استان در محدوده مناطق حفاظت‌شده محیط زیست و حیات‌وحش قرار دارد. وی با اشاره به وضعیت شهرستان راور افزود که این منطقه با وجود قرارگیری در زمره مناطق محروم، به دلیل قرارگیری در محدوده مناطق حفاظت‌شده، اجازه فعالیت‌های معدنی را ندارد؛ هرچند تاکنون ۸ هزار کیلوم‌تر عملیات اکتشافی در قالب محدوده‌های معدنی در آن منطقه انجام شده است.
بازرس کل قضایی کرمان نسبت به وضعیت خام‌فروشی محصولات معدنی هشدار داد.
عدم تکمیل زنجیره ارزش تولید در معادن کرمان یکی از مشکلات اصلی است.