با افزایش نرخ شیوع دیابت در کرمان و قرارگیری ۲۲ درصد از جمعیت در معرض خطر پیشدیابت، متخصصان نسبت به عوارض جدی این بیماری خاموش هشدار دادند.
به گزارش اتحاد ما، دیابت به عنوان یک «بیماری خاموش» شناخته میشود که اغلب بدون علائم شدید و ناگهانی، به آرامی در بدن پیشروی میکند و زمانی که فرد متوجه حضور آن میشود، ممکن است آسیبها جدی شده باشند. امروزه بسیاری از مراجعان با علائمی همچون خستگی مزمن یا گزگز در پا به مراکز درمانی مراجعه میکنند، در حالی که این نشانهها نشاندهنده عبور سطح قند خون از مرزهای هشدار است.
کارشناسان هشدار میدهند که برخی باورهای غلط، از جمله تمایز قائل شدن میان «قند عصبی» و دیابت واقعی یا اتکای بیش از حد به درمانهای گیاهی، میتواند مانع از تشخیص بهموقع و درمان صحیح شود. دیابت، در کنار عوارض قلبی و عروقی، از اصلیترین عوامل قطع عضو است و عدم توجه به مدیریت این بیماری میتواند عوارض بسیار خطرناکی به همراه داشته باشد.
به مناسبت روز جهانی دیابت، دکتر مژگان سنجری، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمان، در تحلیل جامع خود از ابعاد مختلف این بیماری، به بررسی شیوع آن در منطقه و راهکارهای مقابله با آن پرداخته است.

افزایش نرخ ابتلا به دیابت و پیشدیابت در استان کرمان
بررسی وضعیت شیوع دیابت در کرمان؛ از علائم مبهم تا آمارهای نگرانکننده
وی با اشاره به روند افزایشی شیوع دیابت در جوامع مختلف، هشدار داد که این بیماری میتواند زمینهساز بروز مشکلات جدی از جمله بیماریهای قلبی و عروقی باشد.
مژگان سنجری، این متخصص، افزود که دیابت پس از حوادث و ضربات شدید، یکی از اصلیترین دلایل قطع عضو و همچنین از عوامل مهم نابینایی محسوب میشود. با این حال، وی تأکید کرد که این بیماری قابل پیشگیری و درمان است و آگاهی و اقدامات پیشگیرانه میتواند نقش تعیینکنندهای در مدیریت آن داشته باشد.
وی با توضیح معیارهای تشخیص این بیماری اظهار داشت که دیابت زمانی تشخیص داده میشود که قند خون ناشتا در دو نوبت بالاتر از ۱۲۶ میلیگرم در دسیلیتر، یا در یک نوبت بالاتر از ۲۰۰ میلیگرم در دسیلیتر (همراه با علائم بالینی) باشد؛ همچنین سطح هموگلوبین A1c بالاتر از ۶.۵ درصد نیز از شاخصهای تشخیص دیابت است.
این متخصص در ادامه توضیح داد: اصطلاح «پیشدیابت» زمانی به کار میرود که قند خون ناشتا بالاتر از ۱۰۰ میلیگرم در دسیلیتر یا سطح هموگلوبین A1c بالاتر از ۵.۷ درصد باشد. وی خاطرنشان کرد که این مرحله میتواند برای مدت طولانی ادامه یابد، اما با اصلاح سبک زندگی، امکان بازگشت به وضعیت عادی و جلوگیری از تبدیل شدن آن به دیابت وجود دارد.

بررسی معیارهای تشخیص دیابت و سطح هموگلوبین A1c
چرا یکچهارم کرمانیها از بیماری خود بیخبرند؟
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمان با اشاره به شیوع قابل توجه دیابت و پیشدیابت در جامعه، گفت: متأسفانه ما با نرخ بالای ابتلا به هر دو وضعیت روبرو هستیم و ممکن است ۳۰ تا ۵۰ درصد بیماران تنها زمانی شناسایی شوند که عوارض بیماری بروز کرده باشند.
وی افزود: بر اساس آمارهای موجود در استان کرمان، حدود ۲۵ درصد از افراد مبتلا به دیابت از بیماری خود اطلاع ندارند. اگرچه به دلیل رواج اندازهگیری قند خون در میان مردم، بسیاری از افراد از وضعیت خود آگاه هستند، اما همچنان حدود یکچهارم بیماران تا زمان بروز عوارض، متوجه ابتلا نمیشوند.
سنجری با تأکید بر اینکه اندازهگیری مکرر قند خون برای همه افراد ضروری نیست، خاطرنشان کرد که غربالگری در شرایط خاص ضرورت دارد. وی توصیه کرد که غربالگری برای تمامی افراد بالای ۴۰ سال و همچنین افراد بالای ۳۰ سال که دارای اضافهوزن یا سایر عوامل خطر هستند، الزامی است.
وی در پایان تصریح کرد که دیابت میتواند بدون هیچ علامتی در بدن وجود داشته باشد و در عین حال آسیبهای مختلفی ایجاد کند؛ بنابراین، نخستین و حیاتیترین گام، شناسایی بهموقع بیماری و آغاز روند درمان است.

ضرورت غربالگری برای افراد بالای ۴۰ سال جهت پیشگیری از عوارض
خطای بزرگ؛ بیتوجهی به درمان و پناه بردن به عطاریها
این متخصص با اشاره به بیتوجهی برخی بیماران به روند درمان، اظهار داشت که بیش از نیمی از افراد مبتلا به دیابت خفیف یا پیشدیابت، با وجود آگاهی از وضعیت خود، درمان را جدی نمیگیرند. وی هشدار داد که این سهلانگاری میتواند منجر به بروز عوارض جدی از جمله مشکلات قلبی-عروقی، آسیبهای چشمی، نارسایی کلیوی، خطر قطع عضو و سایر مشکلات مرتبط با دیابت شود؛ عوارضی که مستقیما کیفیت زندگی و طول عمر افراد را تحت تأثیر قرار میدهند.
وی در ادامه افزود که بیماران باید درمان را بهموقع بپذیرند و آغاز کنند و نباید تحت تأثیر باورهای غلطی نظیر «قند عصبی» یا این تصور که «هنوز از مرز دیابت عبور نکردهام»، قرار بگیرند.
سنجری همچنین یکی از مشکلات رایج در جامعه را مراجعه به عطاریها و استفاده از طب سنتی یا داروهای ناشناخته برای کنترل دیابت دانست. وی توضیح داد که اگرچه برخی داروهای گیاهی ممکن است باعث کاهش قند خون شوند، اما در مدیریت دیابت، علاوه بر کنترل سطح قند، بررسی عوارض جانبی و تأثیرات بلندمدت دارو نیز اهمیت حیاتی دارد.
وی در پایان تأکید کرد که برای بسیاری از این داروهای گیاهی، مطالعات علمی معتبر و کافی در زمینه اثربخشی و ایمنی آنها در دسترس نیست؛ از این رو، توصیه میشود درمان دیابت تنها به داروهای گیاهی یا محصولات بدون نام و نشان محدود نشود.

نقش اصلاح سبک زندگی و تغذیه در مدیریت بیماری دیابت
نان جو، عسل و واقعیتهای تغذیهای
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمان، رژیمدرمانی را از ارکان اصلی درمان دیابت دانست و تأکید کرد که تنظیم برنامه غذایی باید تحت نظارت متخصصان تغذیه انجام شود تا بیماران در مورد نوع و میزان مصرف مواد غذایی راهنمایی دقیق دریافت کنند.
وی با اشاره به مفهوم شاخص گلیسمی، تصریح کرد که این باور که نان جو نسبت به نان گندم قند خون را کمتر افزایش میدهد، تا حدی درست است. به طور معمول، مصرف ۱۰۰ گرم نان جو، تقریبا نیمی از میزان افزایش قند خون ناشی از مصرف ۱۰۰ گرم نان گندم را دارد، اما این بدان معنا نیست که نان جو تأثیری بر سطح قند خون ندارد.
سنجری در خصوص مصرف عسل نیز خاطرنشان کرد که عسل حاوی قند است، اما ممکن است متخصصان تغذیه در شرایط خاص و با رعایت محدودیتهای بسیار شدید، مصرف آن را برای برخی بیماران توصیه کنند.
وضعیت هشدار در کرمان؛ پیشگیری، کلید مقابله با بیماری
این متخصص با اشاره به شیوع گسترده دیابت در استان کرمان، اعلام کرد که نرخ ابتلا به دیابت در این استان حدود ۱۱ درصد و میزان پیشدیابت حدود ۲۲ درصد گزارش شده است. وی افزود که در سطح کشور، آمار شیوع دیابت حدود ۱۴ درصد و پیشدیابت حدود ۲۴ درصد است، هرچند این ارقام بسته به گروههای سنی متفاوت است.
وی چاقی و کمتحرکی را از مهمترین عوامل خطر قابل اصلاح در بروز دیابت برشمرد و گفت: «در کنار عوامل ژنتیکی، افزایش وزن و کاهش فعالیت بدنی نقش تعیینکنندهای در بروز این بیماری دارند؛ بنابراین با مدیریت وزن و افزایش فعالیت فیزیکی میتوان خطر ابتلا را به شدت کاهش داد.»
وی در پایان تأکید کرد که اگرچه شناسایی و درمان سریع دیابت بسیار مهم است، اما پیشگیری اولویت دارد. به گفته وی، اصلاح سبک زندگی، کاهش وزن و افزایش فعالیت بدنی، مؤثرترین راهکارها برای جلوگیری از بروز این بیماری هستند.