پارک ملی خبر در استان کرمان، با داشتن درختان هفتهزارساله و گونههای کمیاب، با چالشهای زیستمحیطی جدی روبروست. در این گزارش، ابعاد مختلف تهدیدات و ضرورتهای حفاظتی این منطقه بررسی شده است.
پارک ملی خبر در استان کرمان، بیش از آنکه صرفا یک محدوده جغرافیایی باشد، زیستگاهی غنی و متنوع از گونههای گیاهی و جانوری است که میراث طبیعی این منطقه محسوب میشود. این پهنه وسیع که از درختان کهنسال ارس تا گونههای درندهای چون پلنگ را دربرمیگیرد، با وجود اهمیت حیاتی، با چالشهای جدی نظیر خشکسالیهای پیاپی و دشواریهای حفاظتی روبروست.
به گزارش اتحاد ما، محمد بیگزاده، معاون محیطزیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیطزیست استان کرمان، در گفتگو با خبرنگار این رسانه، به بررسی ارزشهای طبیعی و تهدیدهای موجود در این منطقه پرداخت. وی اعلام کرد که پارک ملی خبر و پناهگاه حیاتوحش آن در جنوب شهر بافت واقع شده و از نظر تاریخی، در سال ۱۳۵۰ به عنوان منطقه حفاظتشده، در سال ۱۳۵۵ به عنوان پناهگاه حیاتوحش و در سال ۱۳۸۸ به عنوان پارک ملی ثبت شده است.
این منطقه با وسعتی در حدود ۱۷۹ هزار هکتار، پناهگاهی برای بیش از ۷۳۰ گونه گیاهی و ۱۵۰ گونه جانوری است. از جمله گونههای شاخص جانوری میتوان به پلنگ، کلوبز، قوچ و میش، آهو، کفتار، گرگ، عقاب و همچنین گونههای مختلف خزنده اشاره کرد. در بخش پوشش گیاهی نیز درختان ارزشمند ارس با قدمتی که برخی از آنها بر اساس تحقیقات به هفت هزار سال میرسد، در کنار گیاهانی نظیر ارژن و انواع گونههای مرتعی دیده میشوند.
همچنین طبق آمارهای ارائه شده، ۳۴ گونه پستاندار از ۱۴ خانواده مختلف و ۸۵ گونه پرنده بومی به همراه ۷ گونه پرنده مهاجر در این پارک زیست میکنند. با این حال، حفاظت از این گستره وسیع بدون برخورداری از نیروی انسانی کافی، امکانات مناسب و مقابله با تهدیداتی همچون آفت Loranthus و فعالیتهای معدنکاری، از چالشهای اصلی پیش روی مسئولان محیطزیست است.

پهنه ۱۷۹ هزار هکتاری پارک ملی خبر، زیستگاهی برای گونههای کمیاب.
چالشهای زیستمحیطی و ضرورت حفاظت از پارک ملی خبر در استان کرمان
چالشهای زیستمحیطی؛ از خشکسالی تا کمبود نیروی حفاظتی
بیگزاده با اشاره به چالشهای پیشروی این زیستگاه، پدیده خشکسالی را یکی از معضلات دیرینه دانست که علاوه بر تخریب زیستگاه، موجب پراکندگی حیاتوحش میشود. وی توضیح داد که این معضل باعث میشود جانوران برای تأمین آب و غذا ناچار به خروج از مناطق امن شده و در نتیجه، بیشتر در معرض آسیب شکارچیان غیرمجاز قرار گیرند.
وی با اشاره به وسعت بالای این منطقه، افزود که مجموع مساحت پارک ملی و پناهگاه حیاتوحش خبر حدود ۱۷۹ هزار هکتار است و با توجه به این گستردگی، امکانات موجود و تعداد محیطبانان پاسخگوی نیاز منطقه نیست و با کمبود نیرو و تجهیزات حفاظتی مواجه هستیم. با این حال، وی خاطرنشان کرد که در طول سالیان گذشته، ۱۴ پاسگاه محیطبانی شامل سرمحیطبانی، محیطبانی، پایشگاه و اتاقکهای استقرار موقت در این منطقه احداث شده و یک ایستگاه اطفای حریق نیز در این مجموعه فعال است.

خشکسالی و کمبود تجهیزات، از موانع اصلی حفاظت از این منطقه است.
ضرورت مبارزه یکپارچه با آفت Loranthus
معاون محیطزیست طبیعی اداره کل حفاظت محیطزیست استان کرمان با اشاره به خطرات پیشروی پوشش گیاهی این پارک، شیوع آفت گیاهی Loranthus را یکی از تهدیدات جدی برای گیاهان منطقه برشمرد. وی تصریح کرد که اگرچه برنامههای کنترلی برای مبارزه با این آفت اجرا شده است، اما به دلیل انتقال بذر آن توسط پرندگان و باد، مبارزات پراکنده و موردی کارایی لازم را نداشته و مهار کامل آن مستلزم اجرای طرحهای مبارزه یکپارچه است.
بیگزاده با تأکید بر اینکه مشارکت جوامع محلی و سایر بخشها منجر به موفقیت بیشتر پروژهها شده است، افزود: در حوزه حفاظت از پارک ملی خبر، همکاریهایی با Mahan Airlines صورت گرفته که از جمله اقدامات آن میتوان به احداث تعدادی پاسگاه، تأمین نیروی حفاظتی، فنسکشی مرزهای پارک و بهکارگیری دوربینهای پایش اشاره کرد.

همکاریهای مختلف برای مقابله با تهدیدات زیستمحیطی در پارک ملی خبر.
رد شایعات مربوط به صدور مجوز معدنکاری
معاون محیطزیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیطزیست استان کرمان در پاسخ به پرسشها درباره صدور مجوز معدنکاری در این منطقه، تصریح کرد که هیچگونه مجوزی برای فعالیتهای معدنی در پارک ملی خبر صادر نشده است.
وی تأکید کرد که تنها یک متقاضی درخواست خود را مستقیما به شورای عالی محیطزیست ارائه کرده است و هرگونه تصمیمگیری در چارچوب همان شورا انجام میشود که تاکنون هیچ مصوبهای در این زمینه اجرایی نشده است. وی همچنین افزود که هیچ درخواستی برای معدنکاوی در سطح استان مطرح نشده است.
بیگزاده در پایان خاطرنشان کرد که چنانچه در آینده برنامهای مطرح شود، صرفا تحت نظارت دقیق محیطزیست و با هدف پاکسازی پسماندهای معدنی خواهد بود تا کمترین آسیب به طبیعت و زیستگاه منطقه وارد شود؛ در شرایط کنونی نیز هرگونه فعالیت در این بخش کاملا متوقف است.