با شناسایی بیش از یک میلیارد تن ذخایر معدنی، جنوب کرمان در مسیر تبدیل شدن به پیشران اقتصادی و کانون اصلی اشتغالزایی در کشور است.
به گزارش اتحاد ما، جنوب استان کرمان یکی از مناطق استراتژیک با ظرفیتهای متنوع طبیعی و اقتصادی در کشور محسوب میشود. این منطقه علاوه بر جایگاه برجسته در بخش کشاورزی، به دلیل ساختار زمینشناسی منحصربهفرد و پهنههای گسترده معدنی، پتانسیل بسیار بالایی برای گسترش فعالیتهای اکتشافی، استخراجی و صنعتی دارد.
تنوع ذخایر معدنی در شهرستانهای جنوبی کرمان، این منطقه را به کانون توجه فعالان حوزه معدن تبدیل کرده است. اگر این ظرفیتها با شناسایی دقیق، بهرهبرداری اصولی و هدایت سرمایهگذاریها به سمت صنایع فرآوری همراه شود، میتوان با گذار از فروش مواد خام و حرکت به سمت تولید محصولات با ارزش افزوده بالا، از این پتانسیل بهرهمند شد.
توسعه معدنی در جنوب کرمان تنها به استخراج مواد معدنی محدود نمیشود؛ بلکه زنجیرهای از فعالیتهای تخصصی شامل اکتشاف، استخراج، حملونقل، فرآوری، تولید تجهیزات، خدمات فنی و مهندسی و صنایع پاییندستی را دربرمیگیرد. شکلگیری این زنجیره میتواند زمینه حضور پررنگتر بخش خصوصی و ایجاد فرصتهای شغلی مستقیم و غیرمستقیم را در شهرستانهای منطقه فراهم کند.

ذخایر معدنی جنوب کرمان فرصتی استراتژیک برای رشد اقتصادی منطقه است.
زنجیره ارزش و بهرهبرداری از ذخایر معدنی جنوب کرمان؛ از فروش مواد خام تا توسعه صنایع فرآوری
اهمیت فعالیتهای معدنی در جنوب کرمان، علاوه بر موقعیت جغرافیایی، با نیاز مبرم این منطقه به ایجاد بسترهای اقتصادی جدید پیوند خورده است. توسعه صنایع معدنی در کنار تقویت زیرساختها، میتواند به ماندگاری جمعیت، افزایش درآمد خانوارها، رونق کسبوکارهای محلی و کاهش وابستگی اقتصاد منطقه به فعالیتهای محدود کمک کند.
در این راستا، توجه به فرآوری مواد معدنی و احداث واحدهای صنعتی مرتبط، اهمیتی حیاتی دارد. بهرهگیری از فناوریهای نوین، ارتقای توان فنی واحدهای تولیدی و استفاده از ظرفیت نیروی کار متخصص بومی، میتواند مسیر توسعه را از فعالیتهای صرفا استخراجی به سمت شکلگیری صنایع پایدار و دانشبنیان سوق دهد.
با این حال، بهرهبرداری از ظرفیتهای معدنی مستلزم فراهم کردن مجموعهای از زیرساختهای کلیدی است. دسترسی مناسب به شبکههای ارتباطی، تأمین انرژی، مدیریت منابع آب، ایجاد زیرساختهای صنعتی، تسهیل فرآیندهای اداری و فراهم کردن امکان دسترسی سرمایهگذاران به منابع مالی، از مهمترین نیازهای این بخش به شمار میرود.
همچنین، فعالیتهای معدنی باید با رعایت دقیق اصول زیستمحیطی و توجه به حقوق جوامع محلی انجام شود. استفاده مسئولانه از منابع طبیعی، کنترل اثرات زیستمحیطی، بازسازی محدودههای معدنی و بازگشت بخشی از منافع این فعالیتها به سمت توسعه مناطق پیرامونی، از عوامل اصلی در تداوم فعالیتهای معدنی و جلب اعتماد عمومی است.

تمرکز بر صنایع فرآوری به جای فروش مواد خام، ارزش افزوده را افزایش میدهد.
پتانسیلهای معدنی جنوب کرمان؛ پیشران توسعه پایدار و اشتغالزایی در منطقه
مهارتآموزی و نقش حیاتی نیروی انسانی بومی
تقویت آموزشهای مهارتی و پرورش نیروی انسانی متخصص، از دیگر ضرورتهای توسعه این حوزه به شمار میرود. فراهم ساختن بسترهای آموزشی برای جوانان منطقه در رشتههای فنی، معدنی و صنعتی، امکان حضور گستردهتر نیروهای بومی در پروژهها و واحدهای تولیدی را فراهم میکند و تضمین میکند که منافع اقتصادی حاصل از فعالیتهای معدنی، بهطور پایدار در داخل منطقه باقی بماند.
امروزه توسعه فعالیتهای معدنی در جنوب کرمان، از مرحله بهرهبرداری صرف از ذخایر طبیعی فراتر رفته و به عنوان یکی از مسیرهای اصلی تحول اقتصادی در منطقه شناخته میشود. تحقق این هدف، مستلزم برنامهریزی منسجم، همکاری نزدیک دستگاههای اجرایی، حمایت از سرمایهگذاری، تکمیل زیرساختها و حرکت همزمان در تمامی مراحل اکتشاف، استخراج و فرآوری است.
با فراهم شدن این شرایط، ذخایر معدنی جنوب کرمان میتواند زمینهساز ایجاد صنایع جدید، افزایش نرخ اشتغال، ارتقای درآمدهای منطقهای و تقویت جایگاه این حوزه در اقتصاد معدنی کشور باشد؛ ظرفیتی که ابعاد و جزئیات آن در گفتگو با مدیرکل صنعت، معدن و تجارت جنوب کرمان مورد بررسی قرار گرفته است.

آموزش مهارتی جوانان بومی، تضمینکننده پایداری توسعه در معادن است.
شناسایی بیش از ۲۰ نوع ماده معدنی و یک میلیارد تن ذخیره در جنوب کرمان؛ موتور محرک اقتصاد و اشتغال منطقه
محمد مجاز، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت جنوب کرمان، از شناسایی بیش از ۲۰ نوع ماده معدنی در این منطقه خبر داد و اعلام کرد که ذخایر قطعی معدنی جنوب کرمان بیش از یک میلیارد تن برآورد شده است.
وی در گفتگو با «اتحاد ما» با اشاره به ظرفیتهای عظیم این منطقه، تأکید کرد که جنوب کرمان یکی از مستعدترین مناطق معدنی کشور محسوب میشود. از جمله مهمترین مواد معدنی شناساییشده در این منطقه میتوان به تیتانیوم، مس، کرومیت، منگنز، آهن، طلا و سیلیس اشاره کرد. مجاز همچنین خاطرنشان کرد که بخش عمدهای از ذخایر تیتانیوم کشور در این منطقه قرار دارد و معدن تیتانیوم «کهنوج» از ذخایر استراتژیک و شاخص در سطح کشور و خاورمیانه به شمار میرود.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت جنوب کرمان افزود که یکی از اولویتهای اصلی این اداره، فعالسازی ظرفیتهای موجود و تعیین تکلیف معادن غیرفعال است. وی تصریح کرد که وضعیت معادن دارای پروانه بهرهبرداری بهطور مستمر مورد بررسی قرار میگیرد و معادنی که به دلایل مختلف فعالیت خود را متوقف کردهاند، پس از بررسیهای کارشناسی و شناسایی موانع، در مسیر تعیین تکلیف و احیا قرار خواهند گرفت.
او با اشاره به برنامهی شناسایی سرمایهگذاران توانمند برای واگذاری مسئولانه و بازگرداندن معادن راکد به چرخه تولید، از تجربه موفق احیای معدن «سرگز» یاد کرد که منجر به ایجاد ظرفیتهای اشتغالزایی قابلتوجهی در منطقه شده است. این تجربه نشان میدهد که فعالسازی معادن غیرفعال میتواند به رونق اقتصادی منطقه کمک شایانی کند.
مجاز با تأکید بر نقش کلیدی بخش معدن در اقتصاد جنوب کرمان، گفت: «این بخش یکی از پیشرانهای اصلی توسعه است که علاوه بر جذب سرمایهگذاری و توسعه زیرساختها، نقش مهمی در ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم ایفا میکند.» وی برآورد کرد که اشتغال مستقیم در این حوزه حدود ۶۵۰۰ نفر است.
وی همچنین خاطرنشان کرد که سیاست اداره کل صمت جنوب کرمان، بهرهگیری حداکثری از نیروی کار بومی است. در همین راستا، آموزشهای مهارتی در زمینههایی نظیر جوشکاری، تراشکاری، مکانیکی، رانندگی ماشینآلات سنگین، حفاری و آتشباری برای تأمین نیروی متخصص مورد نیاز معادن در حال پیگیری است. علاوه بر این، توسعه رشته معدن در دانشگاههای جیرفت، ظرفیت ارزشمندی را برای تربیت متخصصان منطقه فراهم کرده است؛ هرچند برای ارائه آمار دقیق از درصد نیروهای بومی شاغل، نیاز به تجمیع اطلاعات واحدهای معدنی است.

معدن کهنوج یکی از ذخایر استراتژیک تیتانیوم در سطح خاورمیانه محسوب میشود.
راهبرد توسعه معادن جنوب کرمان؛ تمرکز بر تکمیل زنجیره ارزش و صنایع فرآوری
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت جنوب کرمان با اشاره به ظرفیتهای عظیم این منطقه، بهرهبرداری از کارخانه کنسانتره تیتانیوم کهنوج با ظرفیت تولید سالانه ۱۳۰ هزار تن را نقطه عطفی در توسعه صنایع معدنی جنوب کرمان دانست. وی تأکید کرد که برنامههای آتی تنها به تولید کنسانتره محدود نخواهد بود، بلکه هدف اصلی، تکمیل زنجیره ارزش تیتانیوم و حرکت به سوی تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر است.
مجاز در این راستا افزود که دو واحد دیگر تولید کنسانتره تیتانیوم توسط بخش خصوصی در حال ساخت است که هر یک حدود ۵۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشتهاند. وی همچنین از برنامههای آتی برای توسعه صنایع تبدیلی و پاییندستی، از جمله استقرار صنایع مرتبط با تیتانیوم، خبر داد.
وی با تأکید بر ضرورت جلوگیری از خامفروشی، خاطرنشان کرد که راهبرد اصلی، فرآوری مواد معدنی در داخل منطقه است تا ارزش افزوده حاصله به اقتصاد و اشتغالزایی در جنوب کرمان کمک کند. در حال حاضر، توسعه واحدهای فرآوری در حوزههایی نظیر مس، تیتانیوم، کرومیت، طلا و سیلیس دنبال میشود. حدود ۵۰ واحد فرآوری معدنی در مراحل مختلف فعالیت دارند که از این میان، بیش از هفت واحد فرآوری مس طی سالهای اخیر به بهرهبرداری رسیدهاند.
همچنین اجرای طرح تولید سیلیکونمتال در شهرستان فاریاب و توسعه واحدهای کنسانتره تیتانیوم از جمله اقدامات کلیدی برای تکمیل زنجیره ارزش محسوب میشوند. سیاست اصلی، حمایت از سرمایهگذارانی است که به جای استخراج و فروش مواد خام، بر ایجاد صنایع فرآوری و تکمیل زنجیره تولید تمرکز دارند.
مجاز مهمترین چالشهای پیش روی توسعه ذخایر معدنی جنوب کرمان را در مواردی چون کمبود زیرساختهای برق و شبکه پایدار انرژی، محدودیت منابع آب، نبود جادههای دسترسی مناسب، نیاز به تأمین منابع مالی برای اکتشاف و فرآوری، فرآیندهای اداری طولانی و ضرورت مشارکت جوامع محلی خلاصه کرد.
وی در پایان تأکید کرد که برای رفع این موانع، تعامل با وزارت صمت، IMIDRO، استانداری، دستگاههای اجرایی و نمایندگان مجلس در دستور کار قرار دارد. وی معتقد است توسعه معدن مستلزم توسعه همزمان زیرساختها با جذب سرمایهگذار است.

تأمین پایدار انرژی و مدیریت منابع آب، پیششرط توسعه معادن است.
زیرساختهای حیاتی؛ تأمین پایدار آب و برق، پیششرط توسعه معادن جنوب کرمان
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت جنوب کرمان بر این نکته تأکید کرد که تأمین پایدار آب و برق، از الزامات بنیادین توسعه معادن و صنایع معدنی در این منطقه محسوب میشود. وی افزود که در بخش برق، پروژههای زیرساختی مهمی از جمله برقرسانی به مناطق معدنی ساردوئیه و رمشک و همچنین توسعه شبکه برق مورد نیاز طرحهای بزرگ معدنی در دستور کار قرار گرفته و در حال پیگیری است.
وی در ادامه خاطرنشان کرد که در همین راستا، شرکت IMIDRO اجرای بیش از ۹۰ کیلومتر پروژه راهسازی و برقرسانی را با سرمایهگذاری بالغ بر هفت هزار میلیارد تومان در جنوب کرمان در دستور کار خود قرار داده است.
مجاز با اشاره به چالشهای حوزه آب تصریح کرد: «با توجه به شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آبی منطقه، رویکرد ما بر استفاده از فناوریهای کممصرف، بازچرخانی و بازیافت آب در فرآیندهای صنعتی و معدنی و همچنین جلوگیری از برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی متمرکز است. علاوه بر این، راهکارهای تأمین آب پایدار برای طرحهای بزرگ، از جمله انتقال آب و بهرهگیری از ظرفیت طرحهای منطقهای، در حال بررسی و پیگیری جدی است.»
وی همچنین تأکید کرد که توسعه فعالیتهای معدنی در جنوب استان کرمان باید همگام با رعایت ملاحظات آبی و حفظ منابع طبیعی منطقه پیش برود و این موضوع در اولویتهای وزارت صمت قرار دارد.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت جنوب کرمان در خصوص سازوکارهای نظارتی بر رعایت الزامات زیستمحیطی و اجرای مسئولیتهای اجتماعی معادن در قبال مناطق میزبان افزود: «توسعه فعالیتهای معدنی باید دقیقا در چارچوب ضوابط قانونی، الزامات زیستمحیطی و با رعایت حقوق جوامع محلی صورت گیرد. در این راستا، فرآیند اخذ مجوزهای قانونی، رعایت ضوابط فنی و زیستمحیطی و نظارت مستمر بر فعالیت معادن با همکاری نهادهای مسئول، بهویژه سازمان حفاظت محیط زیست، با دقت دنبال میشود.»

معادن باید در کنار تولید، نقش فعالی در بهبود معیشت جوامع محلی داشته باشند.
نقش کلیدی معادن در توسعه پایدار و اشتغالزایی جنوب کرمان
ضرورت مشارکت معادن در توسعه منطقهای
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت جنوب کرمان با تأکید بر نقش محوری معادن در توسعه، اظهار داشت که این واحدها علاوه بر تولید و اشتغالزایی، باید در شکوفایی مناطق میزبان نیز نقشآفرین باشند. وی تصریح کرد که هدایت مسئولیتهای اجتماعی شرکتهای معدنی به سمت نیازهای واقعی منطقه، از جمله توسعه شبکههای دسترسی، زیرساختهای آموزشی، خدمات عمومی، توانمندسازی نیروی کار بومی و حمایت از طرحهای توسعهای شهرستانها، از اولویتهای اصلی است. مجاز خاطرنشان کرد که هدف نهایی این است که مردم مناطق معدنی، آثار مثبت فعالیتهای معدنی را در معیشت و زندگی روزمره خود لمس کنند و منافع حاصله، موتور محرک توسعه پایدار در منطقه باشد.
وی همچنین با اشاره به روند جذب سرمایهگذاری در بخش معدن جنوب کرمان افزود که این منطقه در سال جاری شاهد رشد چشمگیر فعالیتهای اکتشافی و سرمایهگذاری در صنایع معدنی بوده است. بر اساس آمارهای عملکردی اعلامشده، حجم سرمایهگذاری در این بخش از ابتدای سال جاری تاکنون از مرز ۱۵ هزار میلیارد تومان فراتر رفته است.
پروژههای استراتژیک و تکمیل زنجیره ارزش معدنی
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت جنوب کرمان به برخی از مهمترین پروژههای شاخص منطقه اشاره کرد که عبارتند از:
* راهاندازی کارخانه کنسانتره تیتانیوم کهنوج با ظرفیت تولید سالانه ۱۳۰ هزار تن؛
* طرحهای توسعه تیتانیوم شامل احداث دو واحد جدید تولید کنسانتره توسط بخش خصوصی؛
* طرحهای معدنی فاریاب شامل توسعه صنایع فرآوری کرومیت و اجرای طرح تولید سیلیکونمتال با هدف ایجاد ارزش افزوده و تکمیل زنجیره صنایع معدنی؛
* طرحهای طلای جنوب کرمان شامل توسعه واحدهای فرآوری طلا و پیشرفت ۹۰ درصدی یکی از واحدهای جدید فرآوری؛
* طرحهای مس ساردوئیه و سرگز شامل توسعه فعالیتهای معدنی، فرآوری و صنایع پاییندستی مس؛
* و طرحهای اکتشافی شامل انجام حفاریهای گسترده در مناطق مختلف از جمله ساردوئیه، جبالبارز و سایر محدودههای مستعد معدنی.
وی در پایان با اشاره به سفر معاون وزیر صمت و رئیس هیأت عامل IMIDRO به جنوب کرمان، بر ضرورت توسعه زیرساختهای معدنی، آمادهسازی بیش از ۸ هزار کیلومتر مربع محدوده اکتشافی جهت واگذاری (پس از تکمیل مراحل شناسایی و ارزیابی) و همچنین اجرای پروژههای راهسازی و برقرسانی تأکید کرد. وی افزود هدف نهایی، تبدیل جنوب کرمان به یکی از قطبهای اصلی معدن و صنایع معدنی کشور از طریق جذب سرمایهگذاریهای جدید، توسعه اکتشافات، تکمیل زنجیره ارزش و رفع موانع زیرساختی است.