Content: به گزارش اتحاد ما، صنعت قالی دستباف کرمان که روزگاری با کیفیت بی نظیر و ظرافت خیره کننده خود در معتبرترین حراجی ها و گالری های جهان شناخته می شد و منبع درآمد هزاران خانواده بود، اکنون با بحرانی جدی روبروست. افزایش هزینه های تولید، کمبود نیروی انسانی متخصص، عدم تمایل نسل جوان به این حرفه، کاهش توان رقابتی در بازارهای جهانی، تحریم ها، محدودیت های صادراتی، ورود رقبای منطقه ای و تغییر ذائقه مشتریان بین المللی، مجموعه ای از چالش ها را پیش روی این صنعت قرار داده است. بسیاری از بافندگان قدیمی فعالیت خود را متوقف کرده اند و نسل جدید نیز به دلیل درآمد نامطمئن، ساعات کاری طولانی و آینده ای مبهم، تمایلی به ورود به این عرصه ندارند؛ امری که منجر به تهدید میراث مهارتی قرن ها شده است.
بر اساس گزارش های منتشر شده از سوی مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان کرمان، صادرات فرش کشور در سال گذشته حدود ۳۴ میلیون دلار بوده است. با این حال، آمار دقیقی از میزان صادرات فرش تولید شده در کرمان در دسترس نیست؛ اما به گفته مهدی حسینی نژاد، بر اساس بررسی های صورت گرفته، حدود یک و نیم میلیون دلار فرش از گمرکات استان و مابقی (حدود ۲ تا ۳ میلیون دلار) از سایر گمرکات صادر می شود. این در حالی است که در گذشته، صادرات فرش کرمان حتی به رقم ۳۸ میلیارد دلار نیز رسیده بود!
در پی این روند نزولی، بازار اصلی قالی کرمان که پیش تر آمریکا و اروپا بودند، اکنون عمدتاً به چین محدود شده است. با این حال، مسئولان استانی از جمله استانداری، متولیان حوزه صنعت و اتاق بازرگانی معتقدند که فرش کرمان همچنان ظرفیت بازگشت به جایگاه نخست را دارد و می تواند دوباره به دوران طلایی خود بازگردد. مدیرکل صنعت، معدن و تجارت کرمان در یک گفت وگو اعلام کرد که برنامه هایی در قالب سند «کرمان برفراز» برای احیای این صنعت دنبال می شود که شامل همکاری با بخش خصوصی، میراث فرهنگی و دستگاه های دولتی است. وی افزود که از جمله این برنامه ها می توان به راه اندازی بازارهای مجازی، بهره گیری از هوش مصنوعی، فروش الکترونیک، تبلیغات محیطی، حمایت های بیمه ای و ارائه تسهیلات به بافندگان و سرمایه گذاران اشاره کرد.
با این حال، فعالان این حوزه نگاه خوش بینانه ای ندارند. عطاالله شفیعی پور، مدیرعامل شرکت فرش نفیس آفرینش، در گفتگو با خبرنگار اتحاد ما، وضعیت فعلی را «دلهره آور» توصیف کرد و از ریزش شدید تعداد بافندگان خبر داد. وی اشاره کرد که در شرکت خود در منطقه راور، تعداد بافندگان به دلیل شرایط اقتصادی و تغییرات اجتماعی به کمتر از نصف رسیده است. شفیعی پور هشدار داد که کمبود جدی بافنده و افت تولید، وضعیت را بسیار بحرانی کرده است. او همچنین خاطرنشان کرد که وجهه اجتماعی پایین این شغل باعث شده حتی فرزندان بافندگان نیز با ادامه این حرفه مخالفت کنند.
در پاسخ به موضوع تحریم ها، شفیعی پور اظهار داشت که تحریم ها دلیل اصلی افول نیستند و صادرکنندگان می توانستند از طریق کشورهای ثالث بازار آمریکا را حفظ کنند؛ لذا او تحریم را بیشتر یک «بهانه» دانست. وی همچنین بر ضرورت داشتن راهکارهای بومی برای هر استان تأکید کرد و گفت مرکز ملی فرش باید به جای برگزاری همایش های بی نتیجه، بر رفع مشکلاتی نظیر کمبود طراحان متخصص تمرکز کند.
وی همچنین به موضوع تولید فرش کرمان در استان سمنان (شهر شاهرود) اشاره کرد و گفت که سرعت بافت در شاهرود بسیار بالاتر از کرمان است، اما تأکید کرد که این موضوع مانعی برای اصالت فرش نیست. وی در نهایت ضمن انتقاد از آمار رسمی ۷۰ هزار نفری بافندگان، آن را غیرواقعی دانست و معتقد بود آمار واقعی بسیار کمتر است. او همچنین نسبت به کارایی انجمن جدید فرش کرمان ابراز تردید کرد و تأکید نمود که تنها حضور متخصصان واقعی در این انجمن می تواند تغییر ایجاد کند.
در حالی که فعالان صنعت فرش کرمان نگران بقای این میراث هستند، مسئولان همچنان از برنامه های احیا خبر می دهند؛ اما آینده این صنعت ملی بیش از هر چیز به تصمیمات راهبردی در این بزنگاه تاریخی بستگی دارد.