به گزارش اتحاد ما، مسجد تاریخی ملک (امام) واقع در شهر کرمان با قدمتی هزار ساله، در یکی از محله های باستانی و آسیب دیده به نام «شاه عادل» قرار گرفته است. این بنا که در حاشیه خیابان امام امروزی و در مجاورت بازار تاریخی شهر واقع شده، طی سال های اخیر به عنوان یکی از گزینه های اصلی استان برای ثبت در فهرست میراث جهانی مطرح بوده است. این اثر تاریخی متعلق به دوران سلجوقیان است که زمانی بخشی از یک مجموعه معماری یکپارچه بود، اما امروزه به صورت مجزا و در کنار زمینی خالی به وسعت ۲۰ هزار مترمربع که متعلق به شهرداری کرمان است، خودنمایی می کند. اگرچه جزئیات دقیق از کاربری های گذشته این زمین خالی در دسترس نیست، اما مشخص است که این مسجد زمانی بخشی از یک مجموعه جامع مذهبی، فرهنگی، آموزشی، درمانی و خدماتی بوده است.
شهرداری کرمان از حدود سه سال پیش طرحی را برای توسعه این زمین در دستور کار قرار داد. در مرحله نخست، ایده احداث «کاروانسرای طلا و جواهر» مطرح شد که بعدها با عنوان «مجموعه فرهنگی و مرکز فناوری، نوآوری و ساخت و تجارت فلزات گران بها و گوهرسنگ های کرمان» معرفی گردید. قرار بود این پروژه با مشارکت شهرداری و شرکت سرمایه گذاری مس سرچشمه اجرا شود. با انتشار جزئیات طرح، کارشناسان با دلایل مختلفی با آن مخالفت کردند؛ برخی معتقد بودند که استفاده از زمین های عمومی برای ساخت پاساژ و تجاری سازی، نوعی «شهرفروشی» و حبس سرمایه است و برخی دیگر بر این باور بودند که احداث مجتمع تجاری در نزدیکی بازار تاریخی و مناطق پرتردد، با ماهیت منطقه همخوانی ندارد. حتی برخی از منتقدان، این پروژه را با «ساروج پارس دوم» مقایسه کردند؛ اشاره به مجتمع تجاری بزرگی که برخلاف ضوابط میراث فرهنگی و با ارتفاعی بیش از حد مجاز در نزدیکی بازار ساخته شد و اکنون با نام کرمان مال شناخته می شود.
شهرداری کرمان در آن دوران تلاش می کرد ضمن دنبال کردن طرح خود، با کارشناسان نیز به تفاهم برسد. در همین راستا، مسابقه ای برای طراحی این زمین برگزار شد که در آن شرکت های «هنرسرای معماری یزد» (رتبه اول)، «ژرفانگری روح فرهنگ ایرانیان» (رتبه دوم) و شرکت ساختمانی «یادنگار زمان» (رتبه سوم) به ترتیب برنده شدند. با این حال، پس از اعلام نتایج در ۲۷ آبان ۱۴۰۲، ورق بازگشت؛ چرا که شرکت سرمایه گذاری مس سرچشمه از این پروژه خارج شد. با وجود این تغییر، شهرداری از ادامه مسیر عقب نشینی نکرد و در آذرماه سال گذشته، با پیشنهاد خود، شورای شهر کرمان مجوز ورود سرمایه گذار جدید را برای اجرای طرحی با کاربری تجاری، اداری، فرهنگی و اقامتی صادر کرد. در آن جلسات، مسئولان شهرداری ضمن تأکید بر توان مالی سرمایه گذار جدید که فردی کرمانی و صاحب تجربه است، خاطرنشان کردند که این مجموعه طبق الگوهای معماری سنتی و به عنوان مکملی برای مسجد ملک ساخته خواهد شد.
با گذشت بیش از هفت ماه از آن تصمیم، اخبار جدیدی از روند پروژه منتشر نشده بود تا اینکه سخنگوی شهرداری کرمان روز شنبه در پاسخ به پرسش خبرنگار اتحاد ما درباره سرنوشت این زمین، اعلام کرد که قرارداد با شرکت مس سرچشمه به دلیل احتمالی تغییر مدیریت در آن مجموعه، فسخ شده است. روح الله نقی زاده اظهار داشت که شهرداری اکنون با یک سرمایه گذار بخش خصوصی برای احداث مجموعه ای فرهنگی-تجاری با زیربنای تقریبی ۳۸ هزار مترمربع وارد تفاهم شده است. وی افزود که این پروژه به دلیل قرارگیری در بافت تاریخی، باید از ضوابط سخت گیرانه پیروی کند و طراحی آن شامل دو طبقه زیرزمین و یک طبقه همکف خواهد بود.
سخنگوی شهرداری تأکید کرد که اقدامات اولیه سال گذشته انجام شده و اگرچه شرایط اقتصادی و وضعیت های بین المللی باعث تأخیر در طراحی ۹ ماهه سرمایه گذار شده، اما پیش بینی می شود عملیات اجرایی از اواسط پاییز امسال آغاز و طی چهار سال تکمیل شود. در پاسخ به این پرسش خبرنگار اتحاد ما مبنی بر اینکه آیا طرح های برنده مسابقه قبلی ملاک قرار می گیرند یا نیاز به طراحی مجدد است، نقی زاده تصریح کرد که طرح های قبلی مربوط به سرمایه گذار پیشین بوده و سرمایه گذار جدید موظف است ظرف بازه زمانی ۹ ماهه، طرح جدید خود را مطابق با ایده های خویش تهیه و پس از تأیید نهایی، ارائه دهد.
در حالی که احداث این مجموعه فرهنگی-تجاری به عنوان راهکاری برای توسعه منطقه مطرح می شود، اما با توجه به تراکم بالای تجاری در خیابان امام و مجاورت با بازار تاریخی، پرسش های جدی درباره پیامدهای این پروژه مطرح است. مشخص نیست که آیا یک مجتمع با زیربنای عظیم می تواند ضمن رعایت ملاحظات میراث فرهنگی، تأثیر مثبتی بر محیط پیرامون داشته باشد یا خیر؛ و اینکه آیا این پروژه ارزش تازه ای به محله شاه عادل می بخشد یا تنها تکرار تجربه ای ناخوشایند از سرمایه گذاری در بافت تاریخی کرمان خواهد بود. در این میان، انتظار می رود با شفافیت بیشتر شهرداری، متخصصان مستقل بتوانند نظرات کارشناسی خود را درباره این طرح ارائه دهند.