با تشدید تنش آبی و ناترازی ۱۰۰۰ لیتر بر ثانیهای در شبکه شرب، طرحهای کلان انتقال آب به کرمان بهویژه خط خلیجاتحاد ما به آخرین امید مسئولان برای عبور از بحران تبدیل شده است. به گزارش اتحاد ما، تداوم برداشتهای بیرویه از سفرههای زیرزمینی و تشدید پیامدهای خشکسالی طی سالهای اخیر، روند تأمین آب شرب را در بسیاری از شهرهای بزرگ استان کرمان به چالشی جدی و بحرانی بدل کرده است.
شهر کرمان در زمان اوج مصرف با کسری ۱۰۰۰ لیتر بر ثانیهای در شبکه توزیع آب شرب مواجه است؛ مشکلی ساختاری که پیامدهای ملموس آن بهویژه در اواخر فصل بهار و روزهای گرم تابستان به شکل افت شدید فشار، ناپایداری شبکه و قطعیهای مکرر آشکار میشود و زندگی روزمره شهروندان را با سختیهای فراوان همراه میکند.
از دهههای پیش تاکنون، برنامههای متعددی برای انتقال آب بهعنوان بخشی از بسته راهکار مقابله با کمآبی در بخشهای خانگی و صنعتی روی میز مدیران بوده که هریک بازههای زمانی و افق متفاوتی را هدف قرار دادهاند.
طی سالیان اخیر، تمرکز اصلی متولیان امر بر تخصیص آب خلیجاتحاد ما از خط صنعت به سمت شهر کرمان بهعنوان کانون جمعیتی و محور توسعه استان معطوف شده است. با این حال، خط انتقال خلیجاتحاد ما قرار نیست منبع همیشگی و بیپایان آب کرمان باشد؛ این طرح تنها راهکاری میانمدت تا افق سال ۱۴۱۰ خورشیدی محسوب میشود که با تخصیص سالانه ۵۰ میلیون مترمکعب آب هدفگذاری شده است.
طرح بلندمدت انتقال آب به کرمان با اعتبارات سنگین
مدیرعامل شرکت آب منطقهای استان کرمان در گفتگو با خبرنگار اتحاد ما پیرامون برنامههای پایدار و درازمدت تأمین آب شرب مرکز استان اعلام کرد: کرمان استانی کویری و کمبارش است و در شرایط فعلی، چارهای جز انتقال بینحوضهای آب نداریم؛ ما همواره به این طرحها فکر میکنیم و لحظهای متوقف نخواهیم شد.
حمید علیدادی سلیمانی در این زمینه تشریح کرد: در مرحله نخست بهمنظور پوشش تقاضای شهرهای کرمان و رفسنجان، سهمیهای معادل ۳۰ میلیون مترمکعب از خط انتقال خلیجاتحاد ما اخذ شد، اما باید توجه داشت که این اقدام تنها نقش مسکن و طرحی میانمدت را ایفا میکند.
پیشبرد عملیات اجرایی خط انتقال آب برای جبران کسری آب شرب استان کرمان
راهکار عبور از بحران تشنگی؛ «انتقال آب» مسیر نجات شهرهای استان کرمان
وی در ادامه افزود: تأمین بلندمدت آب شرب شهر کرمان از مسیر اجرای طرح انتقال آب بینحوضهای پیشبینی شده است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای استان کرمان با اشاره به اینکه سهمیه تخصیصیافته به کرمان از این خط انتقال سالانه ۱۸۰ میلیون مترمکعب است، تصریح کرد: اجرای این کلانپروژه نیازمند تأمین اعتبارات مالی بسیار سنگینی است؛ به همین دلیل در حال حاضر تمرکز و اولویت بر پیشبرد طرح میانمدت انتقال آب خلیجاتحاد ما به شهر کرمان معطوف شده است.
علیدادی سلیمانی خاطرنشان کرد: علاوه بر مرکز استان، آبرسانی به شماری دیگر از شهرهای نیمه شمالی از جمله راور، کوهبنان و زرند نیز در دستور کار قرار دارد تا نیاز آبی آنها نیز از طریق این خط انتقال جبران شود.
وی همچنین تأکید کرد: عملیات اجرایی خط انتقال آب خلیجاتحاد ما به شهر کرمان تا پاییز سال جاری تکمیل خواهد شد و به بهرهبرداری خواهد رسید.
پاییز طرح انتقال آب خلیجاتحاد ما
در میان طرحهای پرهزینه و کلان انتقال آب در استان کرمان، مرحله اتصال و انتقال آب خلیجاتحاد ما به مجتمعهای مس سرچشمه و گلگهر به سرانجام رسیده و اکنون محتملترین و ملموسترین گزینه، تکمیل خط انتقال به شهر کرمان است؛ پروژهای راهبردی که پس از پشت سر گذاشتن فرازونشیبهای متعدد در سالهای گذشته و تجربه دورهای توقف، طبق برنامهریزیها مقرر است ظرف ماههای آینده آب را به مرکز استان منتقل کند.
گرچه اجرای تدابیر اضطراری و حفر چاههای پشتیبان مانع از بروز بحران حاد آب شرب در تابستان سال جاری شد، اما کارشناسان و مسئولان مربوطه بر این باورند که با توجه به کسری ۱۰۰۰ لیتر بر ثانیهای مخازن، اتصال خط خلیجاتحاد ما به شبکه توزیع شهری امری اجتنابناپذیر و حیاتی است. با این حال، تعویقهای پیاپی و تکرار وعدههای بهرهبرداری در فصلهای مختلف طی سالیان گذشته، این طرح زیرساختی را با چالش مواجه کرده و اعتماد افکار عمومی را نسبت به زمانبندیهای اعلامشده کاهش داده است.
با این همه، در ماههای گذشته مدیران ارشد استان بارها تأکید کردهاند که پروژه انتقال آب خلیجاتحاد ما بدون تردید تا پاییز امسال در مدار بهرهبرداری قرار خواهد گرفت.
تأخیر مکرر در تکمیل این طرح که قرار است نیاز آبی شهرهای شمالی نظیر زرند را نیز پوشش دهد، علاوه بر ایجاد موج انتقاد در رسانهها و مطالبات مردمی، گلایه استاندار کرمان را نیز در پی داشته است.
تکمیل ایستگاههای پمپاژ و لولهگذاری خط انتقال آب به مرکز و شمال استان کرمان
راهکار عبور از بحران تشنگی؛ «انتقال آب» مسیر نجات شهرهای استان کرمان
در نشستی که اخیرا با حضور استاندار، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری و مجریان طرح آبرسانی به شهرهای شمالی استان کرمان برگزار شد، محمدعلی طالبی با انتقاد شدید از کندی روند اجرای پروژه تصریح کرد: طبق برنامهریزی قبلی، این طرح باید تا فصل تابستان به بهرهبرداری میرسید و در حال حاضر هیچگونه توجیهی برای تأخیر بیشتر در تکمیل آن پذیرفتنی نیست.
طبق گزارش روابط عمومی استانداری کرمان، استاندار با تأکید بر لزوم بهکارگیری تمامی امکانات جهت تکمیل و راهاندازی ایستگاههای پمپاژ خط انتقال آب به شهرهای شمالی استان حداکثر تا آبانماه سال جاری، افزود: این پروژه یکی از حیاتیترین و شاخصترین طرحهای زیرساختی استان به شمار میرود و مقرر شده است مراسم افتتاح رسمی آن با حضور مقامات ارشد کشور برگزار شود.
آمارهای ارائهشده در این نشست حاکی از آن است که طرح آبرسانی به شهرهای شمالی استان کرمان هماکنون به پیشرفت فیزیکی ۵۴ درصدی رسیده است.
طرح جامع آب آشامیدنی
بحران کمبود آب آشامیدنی تنها به شهر کرمان محدود نمیشود؛ بلکه طی سالیان اخیر دامنگیر شمار زیادی از شهرهای این استان پهناور شده است. از همین رو، مسئولان اجرایی برای تثبیت منابع آبی پایدار، راهبرد اجرای طرحهای کلان انتقال آب را در پیش گرفتهاند.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای استان کرمان با اشاره به تدوین طرح جامع تأمین آب شرب برای کلیه شهرهای استان و ترسیم چشمانداز دقیق آن گفت: پروژه تأمین آب شهر رفسنجان از طریق خط انتقال خلیجاتحاد ما عملیاتی شده است؛ علاوه بر این، برنامهریزی لازم برای انتقال آب خلیجاتحاد ما به شهرستان زرند صورت گرفته و عملیات اجرایی خط انتقال آب از سد جیرفت به شهرهای جیرفت و عنبرآباد نیز با سرعت پیگیری میشود.
علیدادی سلیمانی به وضعیت پروژه خط انتقال آب از دریای عمان نیز اشاره کرد و افزود: فعالسازی این طرح به دلیل مجاورت با مناطق جنوبی استان، از اولویتها و اهداف کلیدی ماست؛ چرا که نقشی تعیینکننده در برطرف ساختن تنش آبی در این نواحی ایفا خواهد کرد.
وی خاطرنشان کرد: جذب سرمایهگذار برای این طرح با جدیت دنبال میشود و چندین مدل پیشنهادی با هماهنگی و نظارت استاندار مورد ارزیابی قرار گرفته است که امیدواریم بهزودی شاهد ورود این پروژه به مرحله اجرایی باشیم.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای استان کرمان درباره آبرسانی به مراکز جمعیتی شرق استان اظهار کرد: مرحله نخست انتقال آب از سد نساء به شهرهای بم و بروات به اتمام رسیده و مطالعات مرحله دوم ویژه چهار شهر حوزه شرق استان نیز تکمیل شده است و در حال رایزنی جهت تخصیص ردیفهای اعتباری لازم برای این پروژهها هستیم.
علیدادی سلیمانی تأکید کرد: پایدارسازی منابع آبی در کلیه بخشهای استان از اولویتهای بنیادین مجموعه مدیریت آب به شمار میرود و رایزنیهای مداوم با مراجع ارشد استانی و کشوری برای شتاببخشی به این اقدامات ادامه دارد.
اجرای سلسلهپروژههای انتقال آب به شهرهای استان کرمان — از خطوط خلیجاتحاد ما و دریای عمان گرفته تا سدهای نساء و جیرفت — اگرچه بهعنوان راهبردی ناگزیر برای استمرار زیست در پهناورترین استان کشور مطرح شده، اما با هزینههای گزاف مالی و تبعات زیستمحیطی متعدد روبهرو است. واقعیت این است که اتکای صرف به طرحهای انتقال بینحوضهای، بدون بازمهندسی الگوهای مصرف در بخشهای کشاورزی، صنعت و مصارف خانگی و در کنار بیتوجهی به افزایش بهرهوری، نمیتواند امنیت آبی بلندمدت را تضمین کند؛ انتقال آب شاید مسکنی برای بقای آبادیها در حاشیه کویر باشد، اما معضل ریشهدار بحران آب تنها با مدیریت اصولی و تغییر در سبک مصرف التیام خواهد یافت.