با وجود کاهش جزئی یک درصدی در شمار سوانح رانندگی، ثبت ۴۰۸ قربانی و نزدیک به چهارهزار مصدوم طی ۶ ماه نشان می‌دهد بحران تصادفات جاده‌ای کرمان همچنان قربانی می‌گیرد. گرچه کاهش یک‌درصدی تصادفات جاده‌ای در نگاه نخست تحولی مثبت به نظر می‌رسد، اما قرار گرفتن این رقم در کنار آمار تکان‌دهنده ۴۰۸ جان‌باخته و ۳ هزار و ۷۲۱ مصدوم تنها ظرف مدت ۶ ماه، ابعاد واقعی بحران را آشکار می‌سازد. این داده‌ها به روشنی نشان می‌دهند که معضل سوانح جاده‌ای در محور‌های مواصلاتی شمال استان کرمان همچنان به قوت خود باقی است و نمی‌توان کاهش‌های جزئی در برخی شاخص‌ها را نشانه‌ای از مهار بحران تلقی کرد.
مجتبی قدیمی، معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان کرمان، در جریان نشست منطقه‌ای شورای پیشگیری از وقوع جرم در رفسنجان اظهار داشت: در نیمه نخست سال جاری، ۲ هزار و ۱۰۷ فقره تصادف در جاده‌های شمال استان به ثبت رسیده که در مقایسه با ۲ هزار و ۱۲۲ فقره مدت مشابه سال گذشته، یک درصد کاهش را نشان می‌دهد.
وی با اشاره به کاهش ۲ درصدی تصادفات جرحی افزود: آمار این سوانح از یک هزار و ۹۱۵ فقره به یک هزار و ۸۷۴ فقره رسیده و شمار مصدومان نیز نسبت به زمان مشابه سال گذشته ۱۰۳ نفر کمتر شده است.
کاهش یک‌درصدی آمار در برابر فاجعه ۴۰۸ قربانی در تصادفات جاده‌ای کرمان
هرچند روند نزولی شمار سوانح و مجروحان حائز اهمیت است، اما پرسش بنیادین این است که آیا کاهش یک یا دو درصدی می‌تواند پاسخگوی خسارت‌های سنگین انسانی باشد؟
وقوع بیش از ۲ هزار و ۱۰۰ تصادف با بیش از ۳ هزار و ۷۰۰ مصدوم و حدود ۴۰۰ فوتی در طول شش ماه در شمال استان، فرا‌تر از چند عدد و رقم ساده اداری است. پشت هر جان‌باخته، خانواده‌ای داغدار می‌شود و هر مصدوم نیز سال‌ها با چالش‌های درمانی، ناتوانی جسمی و بحران‌های معیشتی و اجتماعی دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ رویدادی که نشان می‌دهد این افت آماری باید سرآغاز برنامه‌ریزی‌های کلان و مداخله‌های اساسی‌تر باشد، نه دستاویزی برای کم‌اهمیت جلوه دادن بحران.
سهم ۵۵ درصدی خستگی و خواب‌آلودگی در تصادفات
تحلیل عوامل بروز حوادث رانندگی در این منطقه، از نکات کلیدی گزارش معاون دادگستری استان کرمان است.
قدیمی با تشریح سهم عوامل مختلف تأکید کرد: عدم توجه به جلو به دلیل خستگی و خواب‌آلودگی با ۵۵ درصد، تخطی از سرعت مطمئنه با ۱۱ درصد و رعایت نکردن حق تقدم با ۱۰ درصد، مهم‌ترین دلایل وقوع تصادفات در این بازه زمانی بوده‌اند.
این آمار مؤید آن است که بیش‌ترین سهم حوادث ناشی از رفتار‌های قابل پیشگیری است. صدرنشینی خستگی و خواب‌آلودگی لزوم آموزش عمومی، فرهنگ‌سازی، مدیریت زمان رانندگی و تأکید بر توقف و استراحت در طول سفر را بیش از هر زمان دیگری ضروری می‌سازد.
۴ ساعت پرخطر؛ بازه مرگبار در محور‌های مواصلاتی کرمان
بر پایه بررسی‌های اعلام‌شده از سوی معاون دادگستری استان، فاصله ساعت ۲۰ تا ۲۴ و محور‌های اصلی، بالا‌ترین میزان وقوع تصادفات را به خود اختصاص داده‌اند. این بازه زمانی چهارساعته می‌تواند مبنایی دقیق برای تشدید کنترل‌های پلیسی، استقرار هدفمند تیم‌های امدادی و هشدارده‌ی مداوم به رانندگان جهت پیشگیری از سوانح خونین جاده‌ای قرار گیرد.
پیشگیری از سوانح رانندگی وظیفه‌ای چندوجه‌ی است و نمی‌توان آن را تنها بر عهده یک نهاد دانست. وضعیت راه‌ها، رفع نقاط حادثه‌خیز، ایمنی خودرو‌ها، کیفیت آموزش رانندگان، نظارت مستمر، سرعت عمل در امدادرسانی و اجرای قاطع قوانین، زنجیره‌ای پیوسته را شکل می‌دهند که اختلال در هر یک از این بخش‌ها می‌تواند خسارت‌های سنگین و جبران‌نا‌پذیری را به جامعه تحمیل کند.
صدای زنگ هشدار همچنان به گوش می‌رسد
کارشناسان تأکید دارند که جلوگیری از تکرار حوادث مرگبار در گرو شناسایی دقیق عوامل خطر، آموزش هدفمند، اصلاح مهندسی نقاط حادثه‌خیز و ایجاد هم‌افزایی واقعی میان تمام دستگاه‌های مسئول است.
با وجود کاهش اندک شمار تصادفات و مصدومان، ثبت بیش از ۴۰۰ فوتی و ۳ هزار و ۷۰۰ مجروح تنها در طول ۶ ماه، بیانگر این واقعیت تلخ است که تا رسیدن به نقطه ایمن راه درازی در پیش است.
معیار اصلی در سنجش ایمنی راه‌ها نباید صرفا افت آماری یک‌درصدی در تعداد تصادفات باشد، بلکه موفقیت واقعی در دستیابی به کاهش پایدار تلفات انسانی و صدمات جاده‌ای خلاصه می‌شود. در شرایطی که صد‌ها نفر در نیمه نخست امسال در محور‌های شمالی استان کرمان جان خود را از دست داده‌اند، تهدید سوانح رانندگی در جاده‌های استان همچنان بسیار جدی است و ضرورت اقدامات اثربخش‌تر و یکپارچه‌تر بیش از هر زمان دیگری حس می‌شود.
این داده‌های تکان‌دهنده در شرایطی منتشر می‌شود که مدیران استانی سال‌ها است این دغدغه‌ها را در جلسات و کارگروه‌های گوناگون تکرار می‌کنند و ریشه‌های تلفات سنگین رانندگی در کرمان برای همگان روشن است؛ اما پرسش کلیدی اینجاست که برای مهار این بحران و جلوگیری از تکرار فجایع، تاکنون چه تدابیر عملی و نتیجه‌بخشی در میدان عمل به اجرا درآمده است؟
آیا بهبود کیفیت راه‌ها، رفع اصولی نقاط حادثه‌خیز، تقویت حضور گشت‌های پلیس و احداث مجتمع‌های خدمات رفاه‌ی در مسیر‌های طولانی و کویری کرمان نمی‌تواند نقشی اساسی در کاهش این آمار ایفا کند؟ در شرایطی که صیانت از جان شهروندان همواره اولویت اصلی عنوان می‌شود، باید دید نهاد‌های متولی چه کارنامه عملی و اثر‌گذاری برای مهار این بحران به ثبت خواهند رساند.