انباشت ۳۰ درصدی محصول سال گذشته در سردخانه‌های کرمان همزمان با آغاز فصل برداشت جدید، نخلداران را با چالش‌های جدی مواجه کرده و ضرورت اصلاح فوری تعرفه صادرات خرما و قیمت‌گذاری واقعی را دوچندان ساخته است.
به گزارش اتحاد ما، خرما در کنار پسته، از مهم‌ترین و راهبردی‌ترین محصولات کشاورزی استان کرمان به شمار می‌رود که علاوه بر تأمین بازار داخل، متقاضیان و مشتریان پرشماری در بازارهای جهانی دارد؛ مزیتی شاخص که این محصول ارزشمند را در صدر جدول صادرات کشاورزی دیار کریمان جای داده است.
ارقام مرغوب و تجاری خرمای کرمان از جمله رطب مضافتی، کلوته، زاهدی، مرداسنگ و ربی از سال‌های گذشته همواره در کشورهای حوزه خلیجاتحاد ما، هندوستان، پاکستان، آسیای میانه، شرق و جنوب‌شرق آسیا و اتحادیه اروپا بازاری مطمئن داشته‌اند؛ با این حال طی یک سال گذشته، مجموعه‌ای از موانع، فروش داخلی و خارجی این محصول را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.
تعیین تعرفه‌های صادراتی نامناسب، قیمت‌گذاری‌های غیر‌واقعی، تنش‌های منطقه‌ای اخیر و محدودیت‌های حمل‌ونقل دریایی دست به دست هم داده‌اند تا بخش چشمگیری از خرمای سال گذشته در سردخانه‌ها باقی بماند و افت قیمت و زیان فعالان این صنعت را در پی داشته باشد.
همزمان با آغاز ورود محصول تازه به بازار، انباشت خرمای گذشته در انبار‌ها و تداوم انسداد مهم‌ترین مسیر‌های ترانزیت دریایی، نگرانی‌ها را از تشدید چالش‌های فروش برای کشاورزان دوچندان کرده است؛ موضوعی که پایگاه خبری اتحاد ما پیش از این نیز در گزارش‌هایی تفصیلی به بررسی ابعاد آن پرداخته بود.
پیش‌بینی برداشت ۴۰۰ هزار تن خرما در استان کرمان
دبیر انجمن خرمای استان کرمان با اشاره به روند برداشت محصول از نخلستان‌ها اظهار داشت: طبق برآورد‌ها از سطح ۸۰ هزار هکتار نخلستان‌های بارور مناطق مختلف کرمان، حدود ۴۰۰ هزار تن انواع خرما برداشت خواهد شد.
محمدحسین اکبری در گفت‌وگو با خبرنگار اتحاد ما تصریح کرد: متأسفانه نزدیک به ۳۰ درصد از محصول خرمای سال گذشته به دلیل دست‌انداز‌های صادراتی و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها و بحران‌های ترانزیتی همچنان در سردخانه‌های استان بلاتکلیف مانده است.
برداشت سالانه ۴۰۰ هزار تن خرما در نخلستان‌های بارور استان کرمان
لزوم اصلاح تعرفه صادرات خرما
وی با اشاره به چالش‌های مربوط به تعرفه صادرات خرما تصریح کرد: تعیین تعرفه‌های نامناسب از موانع عمده‌ای بود که سال گذشته روند صادرات این محصول را مختل کرد؛ چراکه تعرفه صادرات خرمای باکیفیت و مرغوب مضافتی هم‌سطح با خرمای نامرغوب و درجه‌پایین وضع شد و همین موضوع انگیزه صادرکنندگان را به‌شدت کاهش داد.
دبیر انجمن خرمای استان کرمان افزود: تعیین تعرفه‌های یکسان و ناعادلانه، تصمیمی غیرکارشناسی بود که موجب شد برخی صادرکنندگان برای فرار از تعهدات سنگین ارزی به استفاده از کارت‌های بازرگانی اجاره‌ای روی آورند؛ مسئله‌ای که مصداق تخلف و دور زدن قوانین به شمار می‌رود.
وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده یادآور شد: مسئولان استان کرمان در حال پیگیری‌های جدی برای اصلاح این ساختار تعرفه‌ای هستند تا چالش‌های پیش‌روی صادرکنندگان در اسرع وقت برطرف شود.
لزوم قیمت‌گذاری واقعی و کارشناسی
نگرانی نخلداران کرمانی از تعیین غیرکارشناسی تعرفه‌های صادراتی و رکود بازار
اکبری با اشاره به فشار‌های وارد بر فعالان این عرصه اظهار کرد: قیمت‌گذاری‌های غیر‌واقعی و فاقد بررسی‌های کارشناسانه عاملی شد تا نخلداران به‌علت نبود خریدار نتوانند محصول خود را عرضه کنند و در نتیجه، انباشت خرما در انبار‌ها موجب افت شدید ارزش آن در بازار شد.
وی با تاکید بر لزوم حمایت‌های پایدار افزود: برای خرید خرما به قیمت واقعی و منصفانه باید ساز‌وکار‌های نظارتی و ضمانت‌های اجرایی شفاف تعیین شود. به‌عنوان نمونه، در شرایطی که قیمت اسمی هر کیلوگرم خرما ۲۸۰ هزار تومان اعلام می‌شود، دلالان و بازار بیش از ۱۷۰ هزار تومان به کشاورز پرداخت نمی‌کنند که این شکاف عمیق، بیش‌ترین آسیب را متوجه نخلداران می‌کند.
تلاش برای توسعه بازارهای صادراتی و تهاتر خرمای کرمان با کشورهای هدف
عضو انجمن ملی خرمای ایران خاطرنشان کرد: اخیرا رایزنی‌هایی با فعالان اقتصادی کشور هند جهت تهاتر خرمای باقی‌مانده از سال گذشته با برنج صورت گرفته است، اما تا این لحظه اقدام اجرایی مشخصی صورت نگرفته و حجم بالایی از بار سال گذشته همچنان در سردخانه‌ها نگهداری می‌شود.
وی درباره نرخ‌های فصل جاری اضافه کرد: امسال قیمت‌گذاری خرما با توجه به تنوع رقم و سطح کیفی، بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومان برای صادرات به مقاصدی نظیر پاکستان و کشورهای آسیای میانه تعیین شده است.
اکبری ادامه داد: در شبکه توزیع داخلی، خرمای مرغوب با نرخی حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار تومان معامله می‌شود، هرچند قیمت آن در واحد‌های خرده‌فروشی و بازار آزاد به مراتب بالا‌تر است.
ورود خرما به طرح کالابرگ الکترونیک
وی با یادآوری ضرورت ورود حمایتی دولت برای سامانده‌ی بازار این محصول اظهار داشت: گنجاندن خرما در سبد کالابرگ الکترونیک دولت می‌تواند تقاضای موثری در بازار ایجاد کند و همچنین بهره‌گیری از آن در بسته‌های معیشتی و رفاه‌ی کارکنان دولت، اقدام مفیدی خواهد بود.
دبیر انجمن خرمای استان کرمان در پایان ابراز امیدواری کرد با بهبود مناسبات اقتصادی، رونق بازرگانی و رفع موانع و تحریم‌ها، فرایند صادرات خرمای ایران تسهیل شود و جایگاه واقعی این محصول ارزشمند در بازارهای بین‌المللی بازآفرینی شود.