به گزارش اتحاد ما، پسته که با نام «طلای سبز» شناخته می شود، یکی از استراتژیک ترین محصولات کشاورزی در استان کرمان و عاملی کلیدی در اقتصاد، اشتغال زایی و صادرات غیرنفتی ایران به شمار می رود. با این حال، چالش هایی نظیر خشکسالی های پی درپی، تغییرات اقلیمی و گسترش برخی آفات مهم، منجر به کاهش کیفیت و میزان تولید در بخشی از باغات پسته شده و خسارات اقتصادی قابل توجهی را به کشاورزان وارد کرده است.
آفت پسیل و اثرات مخرب آن بر درختان پسته
پسیل پسته یکی از اصلی ترین و آسیب رسان ترین آفات در باغات این استان محسوب می شود. این آفت با مکیدن شیره گیاهی، مقادیر زیادی مواد قندی دفع می کند که پس از خشک شدن، لایه ای سفیدمانند (مشابه شکر) بر روی برگ ها و خوشه ها ایجاد می کند؛ به همین دلیل کشاورزان آن را «شیره خشک» نیز می نامند. پسیل بسته به شرایط اقلیمی منطقه، پنج تا هفت نسل در سال دارد و فعالیت حشرات کامل آن با افزایش تدریجی دما از اواسط اسفندماه آغاز می شود. این حشرات در فصل سرما برای زمستان گذرانی به زیر پوست درختان، شکاف دیوارها یا بقایای گیاهی کف باغ پناه می برند. تغذیه این آفت باعث کاهش توان فتوسنتز، ضعف عمومی درخت و افت شدید کیفیت و کمیت محصول می شود. به ویژه در مرحله پر شدن مغز پسته، افزایش جمعیت این آفت می تواند منجر به پوکی دانه ها شود؛ همچنین تداوم آلودگی باعث ریزش جوانه های سال آینده، زردی برگ ها و تضعیف بلندمدت درخت خواهد شد.
چالش مقاومت به سموم و ضرورت مدیریت تلفیقی
اگرچه در سال های گذشته از حشره کش های مختلف برای کنترل پسیل استفاده شده است، اما مصرف مکرر و غیرهدفمند این مواد منجر به بروز مقاومت در جمعیت آفت شده و کارایی بسیاری از سموم را کاهش داده است. با توجه به خسارات اقتصادی ناشی از این آفت، توسعه «مدیریت تلفیقی آفات» و بهره گیری از روش های غیرشیمیایی در دستور کار کارشناسان قرار گرفته که نتایج آن بسیار امیدوارکننده بوده است.
تجربه موفق کشاورزان در استفاده از روش های جایگزین
محمد کرمی، از فعالان حوزه پسته در رفسنجان، با اشاره به هزینه های بالای مبارزه شیمیایی و عدم رضایت از نتایج آن، اعلام کرد که طی سه سال اخیر در ۴۰ هکتار از باغ های خود، به جای سموم، از ترکیبات غیرشیمیایی و آب برای کنترل این آفت استفاده کرده است. وی تأکید کرد که این روش نه تنها هزینه ها را به شدت کاهش داده، بلکه کیفیت و کمیت محصول را نیز بهبود بخشیده است.
همچنین محمد کشتاور، کشاورز شهرستان انار، با اشاره به آسیب های ناشی از سموم قدیمی، اظهار داشت که با مشورت کارشناسان، امسال از روش های جایگزینی نظیر صابون های مایع استفاده کرده اند که منجر به بهبود وضعیت درختان و جوانه ها شده است. وی افزود سموم موجود در بازار علاوه بر قیمت بالا، کیفیت چندانی ندارند و روش های غیرشیمیایی برای محیط زیست نیز سازگارتر هستند.
گسترش برنامه های مدیریت تلفیقی در سطح وسیع
فاطمه منگلی، مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی شمال استان کرمان، اعلام کرد که برنامه مدیریت تلفیقی آفات در حدود ۲۰ هزار هکتار از باغات رفسنجان اجرا شده و نتایج بسیار مثبتی به همراه داشته است. وی خاطرنشان کرد که حفظ دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک ها، سن های شکارگر و برخی زنبورهای پارازیتوئید، رکن اصلی این مدیریت پایدار است. همچنین استفاده از ابزارهایی همچون کارت های زرد چسبنده، کائولین، گوگرد و سیلیکات پتاسیم می تواند جمعیت پسیل را بدون نیاز به حشره کش های شیمیایی در سطح قابل قبول نگه دارد.
منگلی در پایان تأکید کرد که کاهش مصرف سموم علاوه بر حفظ سلامت مصرف کننده و محیط زیست، زمینه تولید محصولی سالم تر را فراهم می کند. وی توسعه این روش های علمی و افزایش مشارکت باغداران را برای ارتقای جایگاه جهانی پسته ایران و تضمین پایداری تولید در کشور ضروری دانست.