پس از چهار سال وقفه و کوچ اجباری، با امضای تفاهمنامه میان وزارت ارشاد و استانداری، هجدهمین جشنواره موسیقی نواحی در کرمان با رویکردی نوین و اعتباری ۳۰ میلیارد تومانی به خاستگاه اصلی خود بازمیگردد.
به گزارش اتحاد ما، بیش از سه دهه از بنیانگذاری جشنواره موسیقی نواحی در خطه فرهنگپرور و هنرپرور کرمان میگذرد؛ رویدادی که با وجود فراز و نشیبها و وقفههای مقطعی، همواره با همت و دلسوزی اهالی فرهنگ و هنر چراغ آن روشن مانده است.
کوچ اجباری چهار ساله موسیقی نواحی از کرمان
خروج ناخواسته جشنواره موسیقی نواحی از خاستگاه اصلی خود در سال ۱۴۰۱ و دوری چهارساله آن از دیار کریمان، گلایه و آزردگیخاطر اهالی هنر بهویژه فعالان موسیقی اصیل نواحی کرمان را به دنبال داشت. برگزاری این رویداد در دیگر نقاط کشور نیز بازخورد و درخشش دورههای ماندگار و پربار پیشین در کرمان را تکرار نکرد.
در پی مطالبات گسترده اهالی فرهنگ، هنر و رسانه استان و با پیگیریهای مسئولان ارشد و تحولات مدیریتی حوزه فرهنگی کرمان، سرانجام مقدمات بازگشت این جشنواره به زادگاهش رقم خورد. با امضای تفاهمنامه میان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و استانداری کرمان در مردادماه، هجدهمین دوره جشنواره ملی موسیقی نواحی از ۲۵ تا ۲۹ آبانماه ۱۴۰۵ در کرمان برگزار خواهد شد.
تفاهمنامه بازگشت و برگزاری هجدهمین جشنواره موسیقی نواحی در کرمان
امضای تفاهمنامه میان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و استانداری برای بازگشت جشنواره موسیقی نواحی به کرمان
بر اساس این تفاهمنامه، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین برنامهریزی، سیاستگذاری و هدایت محتوایی و هنری «دوسالانه نقاشی ایران» و «جشنواره موسیقی نواحی ایران» و اجرای این دو رویداد در استان کرمان را با تکیه بر ظرفیتهای ملی و تخصصی این وزارتخانه و در چارچوب امکانات اجرایی و اعتبارات مصوب بر عهده خواهد داشت.
همچنین بر مبنای این توافق، استانداری کرمان متعهد شد مبلغ ۳۰۰ هزار میلیون ریال (معادل ۳۰ میلیارد تومان) را جهت تأمین هزینههای اجرایی، پشتیبانی و میزبانی هجدهمین دوره جشنواره موسیقی نواحی ایران در سال ۱۴۰۵ اختصاص دهد.
اگرچه بازگشت این رویداد ملی به کرمان تحولی امیدبخش به شمار میرود، اما تحول در ساختار و محتوا بهمنظور جذب حداکثری مخاطبان و افزایش اثربخشی فرهنگی، ضرورتی انکارناپذیر است؛ رویکردی که در وعدهها و برنامههای مسئولان فرهنگی نیز به چشم میخورد.
رفع نقاط ضعف جشنواره موسیقی نواحی
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمان در نشست هماندیشی هجدهمین جشنواره موسیقی نواحی ایران، با اشاره به مسیر پرفرازونشیب بازگشت این جشنواره به خاستگاه دیرینهاش، اظهار داشت: «در این سالها، مطالبه بنیادین افکار عمومی، اهالی فرهنگ و هنر و فعالان رسانهای در سطح استانی و ملی، احیای میزبانی کرمان بوده است.»
حسین اسحاقی با تأکید بر لزوم ارزیابی آسیبشناسانه دورههای گذشته تصریح کرد: «خلأ مستندسازی و نبود آرشیو منسجم، از بزرگترین ضعفهای ادوار پیشین به شمار میآید؛ بهگونهای که متأسفانه منابع مدونی از دورههای قبل در ادارهکل وجود ندارد و امسال باید با سازماندهی دقیق و فعالیت تیمی، این کاستی بهطور کامل جبران شود.»
وی مردممحوری را رویکرد اساسی هجدهمین دوره این رویداد دانست و افزود: «مطابق راهبردهای کلان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و تأکید ویژه استاندار، بدنه جامعه باید جشنواره را متعلق به خود بداند. اجرای این رویداد نباید تنها به سالنهای دربسته محدود شود، بلکه باید با حضور در فضاهای تاریخی و اماکن عمومی شهرها، در بطن زندگی مردم جریان یابد تا آحاد جامعه در جریان جزئیات و برنامههای آن قرار گیرند.»
تبدیل جشنواره به برند فرهنگی و گردشگری
سخنرانی حسین اسحاقی مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کرمان درباره رویکردهای نوین جشنواره موسیقی نواحی
اسحاقی با تأکید بر ضرورت توجه به ظرفیتهای اقتصادی، اجتماعی و گردشگری این رویداد بهعنوان یک برند برجسته، اظهار کرد: «جشنواره موسیقی نواحی باید بهعنوان یک نشان تجاری فرهنگی و مقصدی گردشگری برای استان کرمان معرفی شود؛ از همین رو، برنامهای راهبردی تدوین شده تا این رویداد به یکی از شاخصهای برجسته استان تبدیل گردد.»
وی همچنین بر لزوم نوآوری در عین صیانت از اصالتها تأکید کرد و افزود: «باید همگام با پاسداری از ریشهها و میراث ماندگار موسیقی نواحی، با بهرهگیری از ادبیات معاصر و شیوههای نوین، پیام این جشنواره را به آیندگان منتقل کنیم تا شاهد رویدادی پویا و زنده، بهویژه برای مخاطبان جوان و نوجوان باشیم.»
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمان با اشاره به اهمیت اجرای برنامههای جانبی در مرکز استان و شهرستانها تصریح کرد: «در پی آن هستیم که شور و هیجان جشنواره در سراسر نقاط استان جاری شود و بدین منظور، از توانمندیهای گروههای موسیقی در شهرستانها به بهترین شکل ممکن بهره گرفته خواهد شد.»
حضور پرشور هنرمندان و تمرکز بر ظرفیتهای شهرستانی در ادوار پیشین جشنواره موسیقی نواحی
نسل نو (نسل زد) و رویکرد جوانگرایانه
وی با تأکید بر تمرکز این دوره بر نسل نو (نسل زد) و رویکرد جوانگرایانه خاطرنشان کرد: «بهرهگیری از رویکردهای نوآورانه، نمایش خلاقیت در فرآیند اجرا، ارتقای کیفی برنامهها، تمرکز بر برندسازی و حضور فعال هنرمندان در هسته اصلی جشنواره، از اولویتهای اساسی این رویداد به شمار میرود.»
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمان یادآور شد: «راهاندازی آرشیو دیجیتال، ساماندهی بانک اطلاعات جامع از هنرمندان، گروهها و آثار دورههای گوناگون، تقویت بخش پژوهش و برگزاری نمایشگاههای عکس، فیلم و کتاب ویژه موسیقی نواحی، از دیگر اقدامات طراحیشده برای این دوره است. در این مسیر از تمامی استادان، کارشناسان و کنشگران دعوت میکنیم تا دیدگاهها و طرحهای خود را به اشتراک بگذارند.»
وی افزود: «چشمانداز نوین ما به جشنواره موسیقی نواحی، فراتر از یک گردهمایی چندروزه است و در تلاشیم تا آن را به رویدادی جریانساز و ماندگار در عرصه فرهنگ و هنر استان کرمان مبدل سازیم.»
وجود مخاطبان حرفهای موسیقی نواحی در کرمان
یکی از پژوهشگران و استادان برجسته موسیقی نواحی ایران و کرمان نیز در گفتوگو با اتحاد ما اظهار کرد: «کرمان خاستگاه اصلی جشنواره موسیقی نواحی کشور است و این استان همچنان شایستهترین و امنترین بستر برای میزبانی این رویداد محسوب میشود.»
فواد توحیدی بیان کرد: «برجستهترین مزیت میزبانی کرمان، برخورداری از مخاطبانی آگاه و حرفهای است؛ علاقهمندانی که با ظرایف این هنر مأنوساند و نیازی به تکرار و توضیح بدیهیات برای آنان نیست.»
وی ادامه داد: «در ادوار گذشته که جشنواره در کرمان برگزار شد، شاهد استقبال چشمگیر تماشاگرانی بودیم که از عمق اجراها لذت میبردند و حواشی یا ناهماهنگیهایی که گهگاه در دیگر استانها به چشم میخورد، هرگز در کرمان رخ نداده است.»
فواد توحیدی استاد و پژوهشگر موسیقی نواحی در گفتوگو با رسانهها پیرامون چالشهای جذب مخاطب
چالش جذب گردشگر و لزوم بهرهگیری از بخش خصوصی
این استاد و پژوهشگر موسیقی نواحی با اشاره به نقاط ضعف موجود خاطرنشان کرد: «متأسفانه در جذب مخاطبان بروناستانی، بهویژه در حوزه گردشگری، عملکرد موفقی نداشتهایم؛ بهعنوان نمونه، رویدادهایی همچون جشنواره موسیقی کوچه در بوشهر توانستهاند در زمینه جذب گردشگر بسیار موفقتر عمل کنند.»
وی با تأکید بر اینکه در حال حاضر گردشگری فعال در حوزه موسیقی نداریم، افزود: «علت اصلی ناکامی در جذب گردشگر به جشنواره موسیقی نواحی کرمان، کمتوجهی به ظرفیتهای بخش خصوصی در فرآیند جذب مخاطب است؛ چرا که اعتماد و اقبال عمومی به بخش خصوصی بهمراتب بیشتر از ساختارهای دولتی است.»
چشمانداز جهانی و ضرورت بینالمللیسازی جشنواره
توحیدی در ادامه تصریح کرد: «باید تلاشهای گستردهتری در زمینه ساماندهی و برگزاری جشنواره موسیقی نواحی در کرمان صورت گیرد. از جمله الزامات ضروری، راهاندازی وبسایتی چندزبانه برای معرفی این رویداد به مخاطبان بینالمللی است، زیرا جشنواره موسیقی نواحی ایران از ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به رویدادی جهانشمول برخوردار است.»
تنوع بینظیر آواها و نواهای اقوام ایرانی در جشنواره ملی موسیقی نواحی
وی یادآور شد: «کمتر کشوری در منطقه و حتی جهان از چنین تنوع بینظیری در آداب، رسوم، پوشش، فرهنگ و رنگینکمان قومیتی بهرهمند است. ما در عرصه موسیقی نواحی برای تمامی مراحل زندگی، از بدو تولد تا هنگام مرگ، نغمهها و آواهای ویژهای داریم که ضروری است این ظرفیتهای سرشار به فعلیت برسند.»
این پژوهشگر موسیقی نواحی تأکید کرد: «ساختار و ماهیت جشنواره موسیقی نواحی با جشنوارههای موسیقی پاپ کاملا متفاوت است و به همین دلیل رویکرد اجرایی متمایزی را میطلبد. هرچند تا این لحظه دعوتی رسمی از بنده برای حضور در این دوره صورت نگرفته، اما همواره برای ارائه مشاوره و همکاری در راستای ارتقای کیفی این رویداد آمادگی کامل دارم.»
دبیر ششمین جشنواره موسیقی نواحی استان کرمان با اشاره به برگزاری موفق این دوره در هفته گذشته تصریح کرد: «این رویداد استانی شاید از جهاتی حتی از جشنواره ملی نیز اهمیت بیشتری داشته باشد؛ چرا که بیش از ۱۰۰ هنرمند بومی در آن به هنرنمایی پرداختند، در حالی که در رویداد ملی شمار منتخبان بسیار محدودتر است.»
وی تأکید کرد: «بیتردید برگزاری مستمر این گردهماییها در کرمان، پیشران قدرتمندی برای جشنواره ملی خواهد بود و انگیزه و پویایی ویژهای میان هنرمندان این عرصه ایجاد خواهد کرد.»
به گزارش اتحاد ما، جشنواره ملی موسیقی نواحی سالها پیش با شور و کیفیتی کمنظیر در دیار کریمان برگزار میشد؛ همین پیشینه درخشان سبب شده تا پس از چهار سال وقفه و با پیگیریهای مسئولان فرهنگی، بازگشت آن به کرمان با سطح بالایی از مطالبات مردمی و هنری همراه شود؛ آزمونی خطیر و بزرگ که عیار مدیریت فرهنگی استان را در بوته آزمون قرار خواهد داد.
خبرگزاری اتحاد ما در کرمان نیز در کنار اطلاعرسانی دقیق، با برنامهریزی همهجانبه جهت پوشش رسانهای در قالبهای مکتوب، تصویری، ویدیویی و تحلیلهای تخصصی در حین برگزاری مراسم، بنا دارد از دیدگاههای کارشناسان، هنرمندان و مدیران موسیقی نواحی در ابعاد ملی و استانی بهره ببرد تا ضمن ارزیابی کیفی و آسیبشناسی منصفانه، به غنای این رویداد در دورههای آتی کمک کرده و سلسلهنشستها و میزگردهای تخصصی را در این زمینه برگزار کند.