باغ تاریخی بیرمآباد کرمان پس از ۱۱ سال وعده نافرجام مسئولان برای احیا و بازگشایی عمومی، این بار با ضربالاجل و ورود مستقیم استاندار کرمان در آستانه گشایش قرار گرفته است. به گزارش خبرگزاری اتحاد ما از کرمان، این باغ تاریخی با بیش از چهار قرن قدمت، یکی از مواریث ارزشمند و کمتر دیدهشده این دیار به شمار میرود؛ مجموعهای کمنظیر که سالهاست پشت دیوارهای بلند حاشیه بزرگراه شرقی کرمان دور از چشم شهروندان باقی مانده و با وجود وعدههای پیاپی مسئولان برای مرمت و احیا، هنوز امکان بازدید عمومی از آن فراهم نشده است؛ موضوعی که خبرگزاری اتحاد ما بارها پیگیری و مطالبه آن را در دستور کار قرار داده است.
باغ بیرمآباد در شرق شهر کرمان، در مجاورت بنای تاریخی تخت درگاه قلیبیگ و در نزدیکی جنگل قائم واقع شده و حدود ۴.۵ هکتار مساحت دارد. این اثر تاریخی در عصر شاه اسماعیل صفوی به دست بیرامبیگ افشار، حاکم وقت کرمان بنا شد و عمارتی تاریخی و باارزش را در دل خود جای داده است.
بر اساس وقفنامهای متعلق به دوره قاجار، این باغ توسط چهار تن از فرزندان قلیبیگ به آستان قدس رضوی واگذار شد. بیرمآباد در اسفندماه سال ۱۳۷۷ به ثبت فهرست آثار ملی ایران رسید و پروژه مرمت و ساماندهی آن نیز سرانجام از آبانماه سال ۱۳۹۴ کلید خورد.
۱۱ سال وعده برای بازگشایی باغ بیرمآباد کرمان؛ درها همچنان به روی مردم بسته است
نخستین وعدههای جدی برای ساماندهی و گشایش درهای باغ بیرمآباد به روی عموم به سال ۱۳۹۴ بازمیگردد؛ دورهای که محمود وفایی، مدیرکل وقت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان، از پیشبرد عملیات بهسازی این باغ و نزدیک بودن زمان بازدید عمومی سخن گفت.
در پی آن، خبرنگاران و مسئولان متعدد استانی و ملی بارها از روند پیشرفت مرمت این اثر کهن بازدید کردند و هر بار نوید بهرهبرداری و بازگشایی آن رسانهای شد، با این حال در عمل هیچکدام از این وعدهها قفل درهای بیرمآباد را نگشود.
در یکم آذرماه سال ۱۳۹۷، شهید آیتالله سیدابراهیم رئیسی که در آن مقطع تولیت آستان قدس رضوی را عهدهدار بود، شخصا از باغ بیرمآباد بازدید کرد. وی در این بازدید با تأکید بر لزوم رعایت نیات واقف، بر تبدیل باغ به مرکزی معرفتی با محوریت سیره رضوی تأکید کرد و یادآور شد علاوه بر صیانت کامل از جنبههای هویتی و میراثی، مقرر شده است از این ظرفیت کمنظیر برای برپایی اردوگاه نوجوانان و جوانان با نام متبرک امام رضا(ع) استفاده شود.
با وجود این رویکرد روشن، پرونده بازگشایی باغ کماکان بلاتکلیف و بیسرانجام رها شد.
آبانماه سال ۱۴۰۱ نیز سیدعزتالله ضرغامی، وزیر وقت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در جریان سفر استانی به کرمان همراه با محمدمهدی فداکار، استاندار وقت از این مجموعه بازدید کرد. ضرغامی پس از آگاهی از گرهخوردن فرایند بهرهبرداری با موضوع موقوفات آستان قدس رضوی، متعهد شد شخصا برای رفع موانع و گشودن درهای این مجموعه تاریخی به روی عموم با آستان قدس رضوی رایزنی کند.
از آن وعده نیز سالها سپری شده است؛ هم دولت و هم سکاندار وزارت میراث فرهنگی تغییر کرده است، اما قفل درهای این نگین چهارصدساله تاریخی همچنان به روی مردم باز نشده است.
ورود استاندار کرمان به پرونده ۱۱ ساله بازگشایی باغ بیرمآباد
در تمام این سالها، اتحاد ما بارها بر بسته ماندن درهای باغ بیرمآباد و ضرورت تعیین تکلیف آن تأکید کرده است؛ مجموعهای تاریخی که شهروندان کرمان سالهاست هنگام عبور از بزرگراه شرقی، تنها نظارهگر بخشی از درختان کهنسال، دیوارهای کاهگلی و برجهای قلعهمانند آن هستند، بیآنکه فرصت ورود و بازدید از نزدیک این اثر ارزشمند را داشته باشند.
اکنون پس از گذشت حدود ۱۱ سال از نخستین وعدهها مبنی بر بازگشایی عمومی، موضوع باغ بیرمآباد بار دیگر با بازدید استاندار کرمان در کانون توجه مدیریت ارشد استان قرار گرفته است.
برای بازگشایی باغ بیرمآباد کرمان نباید منتظر پایان مرمت ماند
محمدعلی طالبی، استاندار کرمان، صبح امروز جمعه ۲۰ شهریورماه با حضور در باغ تاریخی بیرمآباد، از بخشهای گوناگون این مجموعه دیدن کرد و از نزدیک در جریان آخرین اقدامات مرمتی و احیای آن قرار گرفت.
طالبی در حاشیه این بازدید، با تأکید بر لزوم شتاببخشی به روند بهرهبرداری عمومی از این اثر تاریخی تصریح کرد: برای گشودن درهای باغ به روی مردم نباید تا اتمام کامل پروژه بازسازی معطل ماند؛ بلکه میتوان همزمان با اجرای پروژههای عمرانی، بستر حضور شهروندان را نیز مهیا ساخت.
وی با اشاره به اینکه بازگشایی باغ نباید به بهانه تکمیل صددرصدی عملیات بازسازی معطل بماند، اظهار داشت: بازگشایی این مجموعه باید در اولویت قرار گیرد و لازم است سازوکار اجرایی مناسبی برای میزبانی از علاقهمندان تدوین و اجرا شود.
استاندار کرمان همچنین بر ارائه خدمات باکیفیت و استاندارد به بازدیدکنندگان تأکید کرد و یادآور شد: ارائه خدمات رفاهی باید بهگونهای برنامهریزی شود که ضمن جلب رضایت عمومی، آسیبی به ساختار و بافت تاریخی اثر و روند بهسازی آن وارد نیاورد.
طالبی با اشاره به مطالبات گسترده مردمی جهت بهرهمندی عمومی از باغ بیرمآباد خاطرنشان کرد: مقرر شده بود این باغ در آستانه نوروز امسال گشایش یابد، اما وقوع جنگ همزمان با این موضوع، روند کار را تحت تأثیر قرار داد.
وی طولانی شدن روند بازسازی و تأخیر در بازگشایی این مجموعه تاریخی را غیرقابلتوجیه دانست و پیشنهاد کرد آیین بهرهبرداری و گشایش این اثر در هفته گردشگری امسال، از ۵ تا ۱۱ مهرماه، برگزار شود.
پس از ۱۱ سال؛ مطالبه برای بازگشایی پیش از پایان عملیات احیا
هماکنون بیرمآباد در شرایطی است که از سویی بخش چشمگیری از مراحل بهسازی و مرمت کالبدی را پشت سر گذاشته و از سوی دیگر، بیش از یک دهه انتظار عمومی برای گشایش آن رقم خورده است.
تأکید استاندار کرمان مبنی بر عدم تعلل برای پایان مرمت و ضرورت گشایش زودهنگام، میتواند چشمانداز مشخصی پیش روی این بنای تاریخی قرار دهد؛ بهویژه با توجه به پیشنهاد زمانبندیشدهای که برای بازگشایی آن در هفته گردشگری مطرح شد.
با وجود این، جامه عمل پوشاندن به این وعده مستلزم هماهنگی و همافزایی همهجانبه میان دستگاههای مسئول، بهویژه در موضوع تعامل با آستان قدس رضوی بهعنوان مالک و متولی موقوفه است؛ چالشی که در تمام این سالها یکی از گرههای اصلی بازگشایی درهای باغ بیرمآباد بوده است.
باید دید آیا سرانجام پس از سالها وعده و انتظار، این بار قفل دروازههای باغ تاریخی بیرمآباد به روی شهروندان کرمان گشوده خواهد شد یا این اثر کهن با پیشینهای فراتر از چهار قرن، باز هم در پس دیوارهای بلند خود چشمبهراه روزهای نامعلوم خواهد ماند.