اختلافنظر میان شهرداری کرمان و میراثفرهنگی بر سر احداث روگذر در حریم باغ تاریخی بیرمآباد، نگرانیهای جدی را درباره آسیب به هویت باستانی این منطقه ایجاد کرده است.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان کرمان در دیداری با شهردار کرمان، نسبت به پیامدهای پروژه پلسازی در نزدیکی باغ تاریخی و باستانی بیرمآباد ابراز نگرانی کرد.
سید موید محسننژاد، شهردار کرمان، در این رابطه اظهار داشت که هرگونه مداخله در محور تخت درگاهقلیبیگ و محدوده باغ بیرمآباد باید از طریق کمیسیون مشترک و با بررسیهای کارشناسی میراثفرهنگی انجام شود تا اقدامات اجرایی، مانعی برای روند ثبت جهانی آثار تاریخی کرمان ایجاد نکنند.

طرح پیشنهادی شهرداری کرمان برای احداث تقاطع غیرهمسطح در نزدیکی باغ تاریخی بیرمآباد.
در همین راستا، مهری جوادی، سرپرست معاونت میراثفرهنگی استان کرمان، در گفتگو با خبرنگار «اتحاد ما» درباره وضعیت موافقت یا مخالفت با این طرح توضیح داد. وی گفت: «شهرداری طرح مربوط به این تقاطع غیرهمسطح را ارائه کرده و ما آن را در شورای فنی بررسی کردیم. با توجه به تأثیرات احتمالی پروژه بر حریم منظری باغ بیرمآباد، از مشاور طرح خواسته شده تا جزئیات بیشتری ارائه داده و تغییراتی را در طرح اعمال کند.»
وی با تأکید بر پیشنهاد میراثفرهنگی مبنی بر احداث زیرگذر به جای روگذر، افزود: «طرح ارائه شده هنوز به تصویب ما نرسیده است و منتظر ارائه جزئیات بیشتر و لحاظ کردن نظرات ما هستیم؛ هرچند که مشاور طرح اظهار داشته که روگذر احداث خواهد شد.»

تداخل پروژههای شهری با حریم منظری آثار باستانی در کرمان.
جوادی در پاسخ به این پرسش که آیا شهرداری با پیشنهاد زیرگذر موافق است یا خیر، تصریح کرد: «طرح ارائه شده کامل نبود و قرار است با جزئیات بیشتر بررسی شود. در صورت قطعیت نیاز به زیرگذر، موضوع را طی نامهای رسمی به شهرداری اعلام خواهیم کرد.»
این در حالی است که شهردار کرمان پیشتر در یک برنامه تلویزیونی اعلام کرده بود که با نهایی شدن طرح و تصویب آن در شورای شهر، فرآیند انتخاب پیمانکار انجام شده و عملیات اجرایی این تقاطع غیرهمسطح در دو فاز طی یک تا دو هفته آینده آغاز خواهد شد. این پروژه شامل ایجاد تقاطع رفتوبرگشت از بزرگراه به سمت خیابان شهید پورجعفری برای کاهش ترافیک است.

نگرانی کارشناسان از تخریب هویت تاریخی کرمان با ساخت روگذر.
اعتراض فعالان میراث فرهنگی به طرح احداث روگذر در مجاورت باغ تاریخی بیرمآباد
فعالان حوزه میراث فرهنگی کرمان نسبت به اجرای این پروژه ابراز نگرانی جدی کردهاند. امید ابراهیمی، مدیرعامل انجمن دیدهبان میراث و تمدن کارمانیا، در گفتگو با خبرنگار «اتحاد ما» ضمن انتقاد از تصمیم شهرداری کرمان، به وجود تناقض در گفتار و عمل مسئولان اشاره کرد. وی افزود: «در ماههای اخیر، استاندار کرمان بارها تأکید کرده و وعده داده است که محدوده جنگل قائم در نزدیکی میدان بیرمآباد به ثبت جهانی برسد. این منطقه دارای ارزشهای تاریخی و فرهنگی بیشماری از جمله گنبد جبلیه، تخت درگاهقلیبیگ، باغ بیرمآباد، قلعه شیوشگان، بند مملکت و یک جوی آب باستانی است و در حریم قلعهدختر و قلعهاردشیر نیز قرار دارد.»
ابراهیمی با تأکید بر اینکه این منطقه که هدف طرح تقاطع غیرهمسطح شهرداری قرار گرفته، دارای ارزشهای جهانی است، خاطرنشان کرد: «کوههای باستانی شیوشگان نیز در این محدوده قرار گرفتهاند.» وی همچنین افزود که میدان بیرمآباد از میادین اصیل کرمان است که در جزیره میانی و اطراف آن درختانی با قدمت ۶۰ تا ۷۰ سال وجود دارد.

باغ بیرمآباد؛ تنها باغ با قدمت دوره صفوی در استان کرمان.
مدیرعامل انجمن دیدهبان میراث و تمدن کارمانیا در ادامه گفت: «چند سال پیش، احداث کمربندی در این منطقه تاریخی مهم، یک تصمیم اشتباه بود. اگر در میدان بیرمآباد گره ترافیکی و مشکل وجود دارد، شهرداری بهجای ساخت تقاطع غیرهمسطح، باید بررسی کند که چه عاملی باعث ایجاد این وضعیت شده است؛ چرا که روگذرسازی تنها باعث جابهجایی ترافیک از یک نقطه به نقاط دیگر میشود، نه رفع مشکل.»
ابراهیمی با ابراز نگرانی جدی از تبعات این پروژه بر منظر و حریم باغ صفوی بیرمآباد، به تجربهای مشابه اشاره کرد: «پیش از این نیز با ساخت روگذر در چهارراه امیرکبیر، منظر سردر دانشکده فنی که از آثار شاخص معماری معاصر استان و حتی ایران بهشمار میرود، کاملا مخدوش شد و اصالت و هویت آن آسیب جدی دید.»
وی تصریح کرد: «باغ بیرمآباد تنها باغ با قدمت دوره صفوی در استان کرمان و از قدیمیترین باغهای ایران است که با ساخت روگذر، منظر آن آسیب خواهد دید. با بازگشایی این باغ و افزایش تردد گردشگران و بازدیدکنندگان، ما در این محدوده به کنترل جریان ترافیک نیاز داریم، نه اینکه با ساخت تقاطعهای غیرهمسطح، سرعت خودروها را افزایش دهیم.»
در پایان، مدیرعامل انجمن دیدهبان میراث و تمدن کارمانیا از مسئولان و کارشناسان شهرداری کرمان خواست تا دیدگاهی فراتر از مسائل و مشکلات روزمره داشته باشند و با تکرار خطاهای گذشته و اقدامات اشتباه، آسیب بیشتری به آثار تاریخی و فرهنگی این شهر وارد نکنند.

چالشهای ترافیکی و ایمنی در میدان بیرمآباد و نیاز به راهکارهای هوشمندانه.
ساماندهی ترافیکی میدان بیرمآباد
ساماندهی ترافیکی میدان بیرمآباد در سالهای اخیر از جمله مطالبات جدی شهروندان کرمان، بهویژه ساکنان این منطقه، بوده است. این میدان به دلیل داشتن ورودیها و خروجیهای متعدد و قرارگیری در مسیر اصلی ورود به شهر از سمت شهرستانهای جنوبی و شرقی، اهمیت راهبردی دارد. همچنین، این تقاطع به محله پرجمعیت سرآسیاب نیز راه دارد و از نقاطی است که به اماکن مهمی همچون گلزار شهدا، جنگل قائم و تلهکابین کرمان نزدیک است.
با این حال، تردد ناایمن و وقوع حوادث رانندگی متعدد در این نقطه، از چالشهای جدی مدیریت شهری در کرمان محسوب میشود. در سال ۱۴۰۱ خورشیدی، طرحی برای اصلاح هندسی میدان بیرمآباد با هدف رفع این مشکلات اجرا شد، اما اعتراضات مردمی و نهادهای مختلف باعث توقف آن گردید. اکنون شهرداری کرمان در نظر دارد برای حل این معضل، اقدام به احداث روگذر در این میدان کند.
در این میان، علیرضا حکاکزاده، کارشناس ارشد ترافیک و دبیر سابق شورای ترافیک استان کرمان، معتقد است که احداث روگذر در این فلکه ضرورتی ندارد؛ وی تأکید میکند که با اصلاح هندسی و تغییر وضعیت برخی از ورودیها و خروجیها، میتوان مشکلات ترافیکی فعلی را مرتفع ساخت.
در حالی که ساکنان محلههای اطراف میدان بیرمآباد خواهان بهبود ایمنی و رفع گرههای ترافیکی هستند، کارشناسان و فعالان حوزه میراث فرهنگی نسبت به تکرار تجربیات گذشته هشدار میدهند؛ تجربیاتی که در آنها حل مشکلات شهری به بهای آسیب به هویت تاریخی شهر تمام شده است. با وجود این اختلافنظرها، شهرداری کرمان در واپسین ماههای مدیریت شهری و در آستانه انتخابات شورای هفتم، اراده خود را برای آغاز این پروژه نشان داده است؛ پروژهای که مسئولیت اجرای آن بر عهده شورای هفتم خواهد بود و پیامدهای آن بر نسلهای آینده اثرگذار خواهد بود.
مسئله اصلی، صرفا ساخت یا نساختن یک تقاطع غیرهمسطح نیست، بلکه یافتن راهکاری است که علاوه بر پاسخگویی به نیازهای ترافیکی شهروندان، هویت تاریخی کرمان را نیز حفظ کند. انتظار میرود اداره کل میراث فرهنگی استان کرمان با حساسیت و صراحت نسبت به این طرح موضعگیری کند و شهرداری کرمان نیز پیش از شروع عملیات، با شفافسازی و اطلاعرسانی دقیق، نگرانیهای موجود درباره تبعات میراثی این پروژه را برطرف سازد.