با وجود فشارهای اقتصادی و بحرانهای اقلیمی، بخش کشاورزی ایران تنها بخش اقتصادی با رشد مثبت ۲.۳ درصدی بود. در این گزارش، نقش کلیدی جنوب کرمان و چالشهای جدی خاک و آب بررسی شده است.
به گزارش اتحاد ما، ابوالفضل فرجی در مراسم آغاز سال زراعی جدید و تجلیل از کشاورزان برگزیده جنوب کرمان، با اشاره به شرایط دشوار تولید در سالهای اخیر، اظهار داشت که با وجود تمامی فشارهای تحمیلی، بخش کشاورزی ایران تنها بخش اقتصادی کشور بود که در سال گذشته رشد مثبت ۲.۳ درصدی را تجربه کرد؛ این در حالی است که برخی دیگر از بخشهای اقتصادی با کاهش ۱۰ درصدی مواجه شدهاند.
وی با استناد به نظریات تاریخی مالتوس، خاطرنشان کرد که اگرچه دو قرن پیش پیشبینی میشد زمین توانایی تأمین غذای جمعیتهای رو به رشد را نخواهد داشت، اما با ظهور مراکز تحقیقاتی بینالمللی و بومیسازی دانش فنی، مکانیزاسیون و تحول در ارقام زراعی، این پیشبینیها محقق نشده و ایران توانسته است امنیت غذایی خود را با وجود تمامی موانع حفظ کند.
رئیس مؤسسه آموزش و ترویج وزارت جهاد کشاورزی همچنین نسبت به وضعیت زیرساختهای پایه تولید، وضعیت خاک و اقلیم کشور هشدار داد و افزود که میانگین ماده آلی خاکهای کشور اکنون به زیر یک درصد رسیده است؛ در حالی که خاک قابلقبول نیازمند حداقل ۲ درصد و خاک مطلوب نیازمند ۳ تا ۵ درصد ماده آلی است. وی تأکید کرد که کاهش هر یکدهم درصد از این میزان ماده آلی، میتواند ظرفیت تولید محصولات زراعی نظیر گندم را تا ۱۵0 کیلوگرم در هر هکتار کاهش دهد.
فرجی با اشاره به نرخ ۱۶ تن فرسایش خاک در سال و کاهش میانگین بارندگی کشور از ۲۷۰ میلیمتر به ۲۲۰ میلیمتر (که در جنوب کرمان به ۱۰۰ میلیمتر رسیده است)، خاطرنشان کرد که ایران در حال رقابت با جهانی است که میانگین بارندگی آنها چهار تا هشت برابر بیشتر از ایران است.

بررسی وضعیت رشد بخش کشاورزی ایران در سالهای اخیر و تاثیر تغییرات اقلیمی.
چالشهای ساختاری و اقلیمی؛ موانع اصلی توسعه بخش کشاورزی ایران و جنوب کرمان
خردهمالکی؛ چالش اصلی کشاورزی در جنوب کرمان
خردهمالکی یکی از چالشهای بنیادین در حوزه کشاورزی محسوب میشود. در حالی که میانگین اراضی زراعی در سطح کشور ۵.۸ هکتار است، این رقم در جنوب کرمان به کمتر از ۲ هکتار میرسد. همچنین ۳۸ درصد از بهرهبرداران در این منطقه، باغهایی با مساحت کمتر از یک هکتار دارند که مدیریت اقتصادی و کنترل آفات را به شدت دشوار کرده است.
رئیس مؤسسه آموزش و ترویج وزارت جهاد کشاورزی با انتقاد از برخوردهای ناعادلانه با این بخش، بهویژه در حوزه مصرف انرژی، تصریح کرد که کل مصرف انرژی بخش کشاورزی تنها ۴.۸ درصد از کل مصرف انرژی کشور است؛ با این حال، این بخش همواره تحت فشار قرار دارد و در زمان بحرانها، گلخانهها هدف اصلی انتقادات قرار میگیرند.
وی همچنین با اشاره به چالشهای بازرگانی و محدودیتهای صادراتی، بر ضرورت اصلاح نرخ ارز و حمایت از تولیدکنندگان جهت ارتقای توان رقابتی در بازارهای جهانی تأکید کرد.
فرجی، راهکار اصلی برای عبور از بحرانهای فعلی را چابکسازی دولت و واگذاری امور به بخش خصوصی و دانشگاهها عنوان کرد. وی افزود با کاهش نیروهای وزارت جهاد کشاورزی از ۱۴۰ هزار نفر به ۶۲ هزار نفر، این نهاد باید تمرکز خود را به سمت سیاستگذاری معطوف کند.
وی همچنین از وجود ۳۷۰۰ مرکز خدمات غیردولتی و ۱۱ هزار عضو هیئت علمی دانشگاهها به عنوان ظرفیتهای مغفول یاد کرد و پرسید: چرا نباید از ظرفیت ۹ هزار عضو هیئت علمی دانشگاهها برای حل مسائل کاربردی بخش کشاورزی بهره برد، در حالی که کل اعضای هیئت علمی وزارت جهاد کشاورزی تنها ۱۷۰۰ نفر است؟
رئیس مؤسسه آموزش و ترویج با تأکید بر اینکه ساختار ترویج با برخورداری از ۴۰ هزار مددکار ترویجی و ۷۲ هزار کشاورز پیشرو، قدرتمندترین ساختار وزارت جهاد است، خواستار تجلیل از نخبگان کشاورزی همسطح با نخبگان علمی شد.
وی در پایان با اشاره به تدوین سند الگوی کشت، تأکید کرد که این سند نیازمند بازنگری با رویکرد اقتصادی و سازگاری با اقلیم گرم و خشک فعلی است و در برخی مناطق، جایگزینی محصولات کشاورزی امری اجتنابناپذیر خواهد بود.

محدودیتهای منابع آبی و کاهش ماده آلی خاک در مناطق کشاورزی جنوب کرمان.
جنوب کرمان؛ قطب استراتژیک تولیدات کشاورزی و نخستین منطقه اجرای سند دانشبنیان
رئیس سازمان جهاد کشاورزی جنوب کرمان با تأکید بر اهمیت حیاتی فعالیتهای کشاورزی و نقش آن در توسعه بخش کشاورزی ایران، خاطرنشان کرد که این منطقه با وجود برخورداری از تنها ۲۹ درصد از اراضی کشاورزی استان کرمان، مسئولیت تأمین ۶۹ درصد از کل تولیدات کشاورزی این استان را بر عهده دارد. وی همچنین افزود که سهم این منطقه از تولید کل کشور به ۴.۵ درصد میرسد.
فرود سالاری، رئیس این سازمان، با اشاره به شرایط حساس کنونی کشور، تأکید کرد که تلاش فعالان حوزه کشاورزی و بهرهبرداران، اهمیتی همتراز با وظایف نیروهای نظامی دارد. وی تصریح کرد که با توجه به حساسیتهای موجود، در سال زراعی پیش رو، کشاورزان باید با پشتکار و تلاشی دوچندان، نقش خود را در این مسیر ایفا کنند.
وی در ادامه با مقایسه ظرفیتهای تولیدی این منطقه با سایر استانها، خاطرنشان کرد که اگرچه وسعت اراضی کشاورزی جنوب کرمان بین ۲۴۰ تا ۲۵۰ هزار هکتار است—در حالی که استانهایی نظیر خوزستان بیش از ۲ میلیون هکتار واتحاد ما بیش از یک میلیون هکتار اراضی دارند—اما این منطقه با وجود محدودیت وسعت، در تولید ۱۰ محصول استراتژیک، رتبههای برتر کشوری را از آن خود کرده است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی جنوب کرمان همچنین افزود که تولید بیش از ۵.۵ میلیون تن محصول در این منطقه، معادل ۴.۵ درصد از کل تولید کشور است. وی تأکید کرد که جنوب کرمان در بازههای زمانی خاص، بهویژه در تولید محصولات خارج از فصل، نقش کلیدی در کاهش وابستگی کشور به واردات ایفا میکند و همواره یکی از ستونهای اصلی تأمین نیازهای غذایی ایران بوده است.
اجرای پایلوت سند دانشبنیان پهنه کشاورزی
سالاری اعلام کرد که با ارائه «سند دانشبنیان پهنه کشاورزی»، جنوب استان کرمان برای نخستین بار به عنوان منطقه پایلوت (نمونه آزمایشی) جهت اجرای این سند معرفی خواهد شد.
وی هدف اصلی از این اقدام را کاهش فاصله میان مراکز علمی و دانشگاهها با مزارع کشاورزی دانست و افزود: با تکیه بر دانش علمی بهرهبرداران و همکاری نزدیک با ستاد، مدیریتهای شهرستانها و مراکز خدماترسانی که به عنوان خط مقدم وزارتخانه در تأمین امنیت غذایی شناخته میشوند، این پروژه را با موفقیت به انجام خواهیم رساند.
وی در پایان خاطرنشان کرد که در این مراسم، از ۱۹ تولیدکننده پیشرو به نمایندگی از بیش از ۱۴۰ هزار بهرهبردار فعال در جنوب استان کرمان تجلیل خواهد شد؛ افرادی که نقش بسزایی در مسیر تحول کشاورزی منطقه ایفا کردهاند.

جنوب کرمان به عنوان قطب استراتژیک تولیدات کشاورزی و امنیت غذایی کشور.
نقش کلیدی جهاد کشاورزی در تأمین امنیت غذایی و مقابله با جنگ اقتصادی
نماینده ولی فقیه در سازمان جهاد کشاورزی جنوب کرمان، ضمن تسلیت ایام فاطمیه و یاد مراجع عظام تقلید، بهویژه آیتاللهالعظمی وحید خراسانی، بر ضرورت مقابله با جنگ اقتصادی دشمن تأکید کرد. وی اظهار داشت که تحقق امنیت غذایی پایدار در سه حوزه تولید، مصرف و توزیع نهفته است و در این میان، نقش جنوب کرمان به عنوان قطب کشاورزی کشور، حیاتی و تعیینکننده است.
حجتالاسلام سید بهروز حسینیزاده با استناد به آیات ۵۴ تا ۵۶ سوره مبارکه مائده، آبادانی دنیا و آخرت را در گرو همبستگی مردم و مدیریت دغدغهمند و متواضع دانست. وی افزود که حاکمان اسلامی باید در کنار معنویت، مسئولیت تأمین معیشت و اقتصاد مردم را نیز با همکاری جامعه بر عهده بگیرند.
وی با اشاره به توطئههای دشمن، خاطرنشان کرد که شکست در جبهههای نظامی، دشمن را به سمت جنگ اقتصادی و تشدید تحریمهای ظالمانه سوق داده است؛ فضایی که در آن، خانواده بزرگ جهاد کشاورزی و کشاورزان، خط مقدم دفاع از کشور در سنگر امنیت غذایی محسوب میشوند. وی همچنین با اشاره به چالش تغییر کاربری اراضی، از رشد چشمگیر تولید در بخش کشاورزی خبر داد و تدوین و بومیسازی «سند دانشبنیان امنیت غذایی و پهنهبندی کشاورزی» را اقدامی علمی و الگویی موفق دانست که باید تداوم یابد.
حسینیزاده راه پیروزی در این نبرد را در اجرای دقیق سه دسته اقدامات میدانی، مدیریتی و ترویجی دانست. وی در بخش اقدامات میدانی، بر پایش مستمر مزارع و شناسایی زودهنگام آفات و بیماریها توسط کارشناسان تأکید کرد و هشدار داد که نباید به فعالیتهای اداری و پشتمیزنشینی اکتفا شود. در حوزه مدیریت نیز، ضرورت هماهنگی میان نهادها، تأمین بهموقع بذر و سم، ثبت دقیق دادههای زیر کشت و میزان تولید برای برنامهریزیهای آتی، و ایجاد پل ارتباطی میان کشاورزان و مراکز تحقیقاتی را از اولویتها برشمرد.
همچنین وی در بخش ترویج، حضور فعال کارشناسان در روستاها و مزارع، برگزاری کلاسهای آموزشی هدفمند و جایگزینی روشهای علمی کمهزینه با شیوههای سنتی و پرهزینه را از وظایف سنگین این مجموعه دانست. در پایان، وی با اشاره به سهم ۶۹ درصدی جنوب کرمان در تولیدات کشاورزی استان، ابراز امیدواری کرد که با استمرار رویکردهای علمی و اجرای سند دانشبنیان امنیت غذایی، بهرهوری و خوداتکایی در این قطب کشاورزی بیش از پیش ارتقا یابد.