در پی پیشبینی ورود سامانههای بارشی قدرتمند و فعالشدن پدیده النینو، ستاد مدیریت بحران استان کرمان با اعلام آمادهباش کامل به هشت شهرستان جنوبی، نسبت به خطر جدی طغیان رودخانهها و وقوع سیلاب در جنوب کرمان هشدار داد.
به گزارش اتحاد ما، با توجه به پیشبینیهای هواشناسی مبنی بر ورود سامانه بارشی جدید و اثرگذاری پدیده «النینو» بر نوسانات جوی جنوب کرمان از نیمه دوم مهرماه سال جاری، تمهیدات مدیریت بحران و اجرای اقدامات پیشگیرانه در اولویت برنامههای مسئولان استان قرار گرفته است. در همین چارچوب، نشست اضطراری ستاد مدیریت بحران با حضور مدیرکل مدیریت بحران استانداری کرمان، فرمانداران و مسئولان هشت شهرستان جنوبی استان در جیرفت تشکیل شد. در این گردهمایی، محورهای کلیدی نظیر تکالیف قانونی دستگاهها در مهار بحران، ضرورت بازنگری در بستر و حریم رودخانهها، تخصیص بهینه اعتبارات دهیاریها و ایمنسازی نقاط حادثهخیز به بحث و تبادل نظر گذاشته شد.
برگزاری جلسه ستاد مدیریت بحران با حضور فرمانداران شهرستانهای جنوبی در جیرفت
هشدار مدیریت بحران نسبت به وقوع سیلاب در جنوب کرمان و پیامدهای النینو
مدیرکل مدیریت بحران استانداری کرمان در جریان این نشست، با اشاره به نوسانات اقلیمی و هشدارهای هواشناسی، به تشریح ابعاد افزایش دمای آب در اقیانوس آرام و تبعات آن بر الگوهای بارشی جنوب استان پرداخت و بر ضرورت هوشیاری و آمادگی همهجانبه دستگاههای امدادی و اجرایی برای به حداقل رساندن خسارات احتمالی تأکید کرد.
غلامرضا خالقینژاد در تشریح این وضعیت تصریح کرد: شواهد و دادههای اقلیمی بیانگر رشد چهاردرجهای دمای اقیانوس آرام نسبت به سال گذشته است؛ رخدادی که تشدید نرخ تبخیر سطحی و افزایش تراکم تودههای ابری در منطقه را در پی داشته است. مطابق ارزیابی کارشناسان هواشناسی، این سازوکار جوی قطعا زمینهساز بارشهای شدید و سیلآسا، بهویژه در پهنه جنوبی استان خواهد بود.
وی ضمن یادآوری چارچوبهای قانونی حاکم بر وظایف نهادهای خدماترسان افزود: فرمانداران ملزم به اجرای دقیق بند ۲۰ ماده ۲۱ قانون مدیریت بحران هستند؛ تکالیف در این سند قانونی بهروشنی تبیین شده و در صورت بروز هرگونه سهلانگاری که منجر به خسارات جانی یا مالی شود، عالیترین مقام دستگاه مربوطه ضامن و پاسخگو خواهد بود.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری کرمان در پایان با تأکید دوباره بر لزوم اتخاذ تدابیر پیشگیرانه و اقدامات پیشدستانه در تمامی حوزهها یادآور شد: هدف اصلی، حفظ هماهنگی، همافزایی ساختاری میان مردم و متولیان امر و پشت سر گذاشتن این موج جوی با بالاترین ضریب ایمنی و کمترین خسارت ممکن است.
بررسی فنی وضعیت بستر رودخانهها و حریم مسیلهای حادثهخیز در جنوب کرمان
تأکید فرماندار جیرفت بر ضرورت بازنگری در مدیریت حریم رودخانهها
فرماندار جیرفت در این نشست با اشاره به آسیبپذیری شدید بخشهایی از این شهرستان در برابر سیلابهای فصلی، بر لزوم تخصیص اعتبارات تکمیلی جهت ایمنسازی رودخانههای شهری و روستایی تأکید کرد. وی همچنین با اشاره به کمبود تجهیزات و امکانات لجستیکی در حوزه مدیریت بحران، برخورد قاطع با کشاورزانی را که مسیر طبیعی رودخانهها را دستکاری و منحرف میکنند، ضروری دانست.
روحبخش بیگزاده ضمن ارزیابی وضعیت رودخانههای «ملکی»، «حریر» و «شور»، به تشریح چالشهای جدی پیشرو در زمینه حفاظت از حریم این منابع آبی و مهار خطرات ناشی از سیلاب پرداخت.
وی با اشاره به موقعیت رودخانههای ملکی و «هلیل» که از قلب بافت شهری عبور میکنند، خاطرنشان کرد: با توجه به نقش حیاتی این رودخانهها در پایداری و امنیت شهر، پس از انجام بررسیهای فنی و پیگیریهای اداری، برآورد دقیق هزینهها برای احداث و تقویت دیوارههای حفاظتی انجام شده است.
فرماندار جیرفت افزود: با توجه به قرارگیری این رودخانهها در محدوده خدمات شهری، شهرداری متولی اصلی این پروژهها به شمار میرود، اما به دلیل محدودیت منابع مالی شهرداری، مقرر شد با پشتیبانی ۵۰ درصدی استانداری، عملیات ایمنسازی و استحکامبخشی از محدوده پل «پایداران» آغاز شود.
آسیبپذیری روستاهای حاشیه رودخانه شور
بیگزاده با تبیین پیامدهای بارشهای فصلی بر آبادیهای حاشیه رودخانه «شور» گفت: روستاهایی نظیر دشت گور، ساویه، دهگران و دهشیر همواره در معرض تهدید سیلابهای ناگهانی قرار دارند؛ هرچند طی ۲ سال اخیر بخشی از اعتبارات مدیریت بحران صرف احداث دیوارههای حفاظتی شد، اما شدت جریان سیلابها موجب تخریب این سازهها در همان مواجهه نخست شد و منطقه همچنان با تهدیدهای جدی روبهرو است.
وی همچنین به معضل دخل و تصرف در مسیر آبراهها در بخش اسماعیلی پرداخت و تأکید کرد: یکی از بزرگترین موانع در مهار سیلاب، انحراف غیرمجاز جریان طبیعی رودخانهها توسط برخی کشاورزان در مناطق بالادست است. این اقدام با هدایت حجم عظیم آب به سمت مزارع و مناطق مسکونی، سپر دفاعی طبیعی منطقه را کاملا تخریب میکند.
فرماندار جیرفت با انتقاد از کمبود امکانات امدادی و لجستیکی در اداره کل راهداری اظهار داشت: در عرصه مدیریت بحران، سرعت عمل بالا و دسترسی به ماشینآلات مدرن حرف اول را میزند؛ متأسفانه کمبود شدید تجهیزات سنگین نظیر کمرشکنها سبب شده تا کمبودهای لجستیکی عملا خود به بحرانی مضاعف بدل شود.
وی تصریح کرد: برای مقابله اصولی با مخاطرات و بلایای غیرمترقبه، ضروری است پشتیبانی لجستیکی دستگاههای اجرایی تقویت شود و کلیه ادوات مورد نیاز برای انجام عملیات امداد، نجات و بازسازی در سریعترین زمان ممکن در اختیار تیمهای عملیاتی مستقر در میدان قرار گیرد.
بازدید از پروژههای آبخیزداری، سیلبندها و زیرساختهای مهار روانآب در منطقه جبالبارز
لزوم ساماندهی اعتبارات دهیاریها و پروژههای آبخیزداری جبالبارز جنوبی
فرماندار عنبرآباد در این نشست با تأکید بر اینکه مهار پایدار بحران سیل در این شهرستان و مناطق پاییندست وابسته به بهسازی و تقویت اساسی «بند خرم» است، عنوان کرد: تکمیل و اجرای اصولی این پروژه، افزون بر برطرف کردن خطر آبگرفتگی در عنبرآباد، تهدید سیل را در شهرستانهای رودبار جنوب و جازموریان نیز بهطور کامل برطرف خواهد کرد.
همت بلوچی با تشریح وضعیت آسیبپذیری منطقه بیان کرد: سد و بند خرم در دهههای گذشته با طراحی دقیق مهندسی و آیندهنگری ایجاد شده است؛ این سازه ضمن تأمین بخش عمده آب شهرستان عنبرآباد، جایگاه یک سیلبند راهبردی را دارد و چنانچه اعتبارات لازم برای بازسازی آن فراهم شود، هر سه شهرستان عنبرآباد، رودبار جنوب و جازموریان از تهدید سیلابهای مخرب در امان خواهند ماند.
وی یادآور شد که این مسئله در جلسه پیشین ستاد مدیریت بحران نیز به عنوان خواسته محوری منطقه مطرح شده بود و تصریح کرد: تقویت این بند مانع بروز بحرانها و خسارتهای فرسایشی ناشی از طغیان روانآبها در پاییندست خواهد شد و نقشی کلیدی در حل ریشهای این چالش منطقهای دارد.
فرماندار عنبرآباد با اشاره به گستره حوضه آبریز بالادست گفت: بخش جبالبارز جنوبی پهنهای وسیع با پتانسیل بالای روانآبهای سیلابی است که جریان آب آن وارد شهرستانهای جازموریان و رودبار جنوب میشود؛ بنابراین اجرای طرحهای آبخیزداری، آبخوانداری و احداث سیلبند در این بخش، بخش عمدهای از مشکلات مناطق همجوار را خنثی خواهد کرد.
وی از بازنگری در مدیریت منابع مالی روستاها خبر داد و اظهار کرد: با هدف تمرکز بر اقدامات اساسی و پرهیز از هزینهکردهای پراکنده، شورای معاونین فرمانداری موظف به ارزیابی دقیق پروژههای روستایی شده و بودجه دهیاریها به سمت طرحهای بنیادین و اولویتدار، بهویژه در حوزه مدیریت منابع آب و زیرساختها، هدایت یافته است.
بلوچی با قدردانی از پیگیری دستگاههای متولی، خواستار تسهیل دسترسی به اعتبارات و منابع دهیاریها شد و خاطرنشان کرد: اولویت اصلی و مطالبه اساسی ما جهت پایان بخشیدن دائمی به خطر سیلاب در عنبرآباد، رودبار جنوب و جازموریان، تأمین بودجه لازم برای استحکامبخشی و مقاومسازی سد خرم است.
مدلهای جوی هواشناسی نشاندهنده بارندگیهای فرانرمال در پاییز و زمستان جنوب کرمان
پیشبینی وضعیت فراتر از نرمال برای پاییز و زمستان در جنوب کرمان
رئیس اداره هواشناسی جیرفت با اشاره به تغییرات اقلیمی، نسبت به وقوع بارندگیهای فراتر از حد نرمال در فصول پاییز و زمستان پیشرو هشدار داد و بر ضرورت آمادگی کامل جهت مهار و مدیریت خطرات احتمالی سیلاب در مناطق جنوبی استان تأکید کرد.
فضلالله مقبلی در این زمینه اظهار داشت: آخرین باری که کشور با شرایط اقلیمی مشابهی روبهرو شد، به سال ۱۳۹۴ بازمیگردد که شاهد بارشهای سیلآسا و گستردهای بودیم. در آن دوره، دمای آب اقیانوس آرام ۲ درجه نسبت به میانگین گرمتر شده بود؛ با این حال، بررسیهای جدید نشان میدهد که این شاخص اکنون ۴ درجه سانتیگراد افزایش یافته است که بیتردید پیامدهای مستقیم و دامنهداری بر الگوهای جوی منطقه و کشور بر جای خواهد گذاشت.
وی با اشاره به اینکه طبق پیشبینیهای مدلهای هواشناسی، بارندگیهای پاییز و زمستان امسال در محدوده نرمال رو به بالا برآورد میشود، تصریح کرد: بر شدت این بارشها بهویژه از نیمه دوم مهرماه و طی ماههای آبان، آذر و همچنین بهمنماه افزوده خواهد شد.
رئیس اداره هواشناسی جیرفت ضمن تأکید بر آسیبپذیری ویژه مناطق جنوبی استان خاطرنشان کرد: با توجه به ویژگیهای اقلیمی و بافت خاک در جنوب کرمان، خطر وقوع سیلاب در شهرستانهای این محدوده بسیار بالاست؛ از سوی دیگر پیوستگی سامانههای بارشی و تشدید آثار پدیده گرمایش اقیانوس آرام موجب خواهد شد با بارندگیهای مداوم و بالاتر از حد نرمال روبهرو شویم.
وی همچنین بر لزوم آمادهباش همهجانبه دستگاههای اجرایی برای مقابله با چالشهای جوی پیشرو تأکید کرد و یادآور شد: با توجه به گستره وسیع بارشها و رخدادهای جوی پیشبینیشده برای پاییز و زمستان، مدیریت بحران مستلزم اتخاذ تدابیر پیشدستانه و هماهنگی کامل بیندستگاهی است تا خسارات احتمالی به کمترین میزان ممکن برسد.
احداث دیوارههای حفاظتی سنگی و بتنی در مناطق روستایی برای مقابله با خطرات سیل
تغییر رویکرد مدیریت بحران: از اقدامات موقت به سازههای مهندسی
مدیرکل امور روستایی و شوراهای استانداری کرمان با تأکید بر مسئولیت خطیر دهیاران در قبال حوادث غیرمترقبه تصریح کرد: دیگر نباید به اقدامات مقطعی و احداث خاکریزهای موقت بسنده کرد؛ چرا که این سازههای غیراصولی با کمترین بارندگی فرو میریزند.
مالک اژدری با ابلاغ رویکرد نوین استانداری در حوزه عمران روستایی خاطرنشان کرد: دهیاریها موظفاند اعتبارات پروژههای خرد و پراکنده را به سمت طرحهای کلان و زیرساختی از جمله احداث سیلبندهای اصولی سنگ و ملاتی سوق دهند تا با یک بار سرمایهگذاری استاندارد، مانع از تحمیل هزینههای مکرر و خسارتهای سنگین در آینده شوند.
وی با یادآوری اینکه پیشگیری همواره مقدم بر درمان است، افزود: چنانچه دهیاران و شهرداران با رویکردی پیشگیرانه و اعمال نظارت جدی از ساختوسازهای غیرمجاز در حریم رودخانهها جلوگیری کنند و هشدارهای لازم را بهموقع از طریق سامانههای پیامکی و بستر فضای مجازی به اطلاع عموم برسانند، بیتردید از وقوع فجایع انسانی جلوگیری خواهد شد.
مدیرکل امور روستایی استانداری کرمان با اشاره به اهمیت همافزایی بیندستگاهی یادآور شد: در طرحهایی نظیر آبرسانی به روستاهای مرادآباد، با بهرهگیری از الگوی مشارکت دستگاههای اجرایی (آب، برق، گاز) و دهیاریها دستاوردهای ارزشمندی حاصل شد؛ این مدل کار مشارکتی باید در تمامی شهرستانها نهادینه شود تا خدماترسانی به روستاییان با حداکثر بهرهوری و اثرگذاری انجام پذیرد.
وی در ادامه از دهیاران خواست همگام با اجرای طرحهای عمرانی، با برپایی جشنوارههای فرهنگی و نمایشگاههای محصولات بومی، بستر تقویت نشاط و شادابی اجتماعی را در بافت روستایی فراهم آورند.
مدیران حاضر در این نشست مکلف شدند ضمن پایش دقیق نقاط حادثهخیز و آسیبپذیر حوزههای مأموریتی خود، تمامی امکانات لجستیکی، ترابری و راهداری را در وضعیت آمادهباش حداکثری قرار دهند.
افزون بر آمادگی سازمانها و ارگانهای اجرایی، بخش عمدهای از گفتوگوهای این جلسه به ضرورت هوشیاری و آگاهی شهروندان اختصاص یافت. مسئولان حاضر یادآور شدند که مهار بحرانها بدون مشارکت آگاهانه مردم ناممکن است؛ از این رو مقرر شد از تمامی بسترهای اطلاعرسانی از جمله تریبونهای محلی، رسانهها و شبکههای اجتماعی برای هشدار درباره خطرات سکونت، اتراق یا تردد در بستر مسیلها و حاشیه رودخانههای فصلی بهرهبرداری شود.
این نشست با صدور فرمان آمادهباش کامل به تمامی نهادهای امدادی و انتظامی و تأکید بر انسجام بیندستگاهی در پهنه جنوبی استان به پایان رسید. جنوب استان کرمان دربرگیرنده هشت شهرستان جیرفت، عنبرآباد، رودبار جنوب، قلعهگنج، کهنوج، منوجان، فاریاب و جازموریان است که در مجموع جمعیتی بالغ بر یک میلیون نفر را در خود جای دادهاند.