شهرداری کرمان پس از سال‌ها وقفه، عملیات مرمت و نجات حمام تاریخی باغلله را با مهار رطوبت و استحکام‌بخشی سازه قاجاری از سر گرفت.
به گزارش اتحاد ما، شهرداری کرمان به‌عنوان مالک بنای تاریخی حمام باغلله، پس از سال‌ها توقف و بلاتکلیفی، عملیات مرمت و باززنده‌سازی این اثر دوره قاجار را از سر گرفته است. این پروژه نخستین بار در سال ۱۳۹۴ با هدف سامانده‌ی، پاک‌سازی و تبدیل این مجموعه به مکانی گردشگری کلید خورد؛ اما روند اجرای آن پس از مدتی متوقف شد و حمام در معرض فرسایش و تخریب تدریجی قرار گرفت.
از سال ۱۴۰۰ رویکرد وا‌گذاری بنا به بخش خصوصی برای تعریف کاربری فرهنگی و احیا مطرح شد. در همین چارچوب، شهریورماه سال ۱۴۰۳ در جریان سفر یک سرمایه‌گذار تهرانی به کرمان برای رویداد رونمایی از کتاب‌های «رواق زبرجد»، مذاکراتی برای تبدیل این بنا به کافه کتاب شکل گرفت که به نتیجه قطعی نرسید. با این حال، بنای ۲۰۰ ساله‌ای که در گذشته نگین بافت تاریخی منطقه بود، اکنون بار دیگر در مدار بازآفرینی مدیریت شهری قرار گرفته است.
به گفته محمدرضا یحیی‌زاده، معاون امور زیربنایی، حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری کرمان، در فاز نخست این دوره از به‌سازی، مهار و دفع رطوبت به‌عنوان جدی‌ترین عامل فرسایش بنا در دستور کار قرار گرفت. با اجرای زهکشی اصولی و احداث کانال‌های دفع رطوبت، زمینه مساعدی برای اجرای مراحل بعدی مرمت فراهم شده است. همچنین مرمت حصار پیرامونی و نمای بیرونی با بهره‌گیری از مصالح همگون با بافت تاریخی آغاز شده و هم‌اکنون اقداماتی نظیر دانه‌گذاری سطوح آجری، استحکام‌بخشی دیواره‌های فرسوده، احیای مقرنس‌ها و تزیینات اصیل سازه دنبال می‌شود.
حمام باغلله بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت و حافظه معماری دیار کهن کرمان محسوب می‌شود؛ اثری که در کنار کاروانسرا‌ها، بازار‌ها و مساجد این دیار، راوی شیوه زیست و مناسبات اجتماعی ادوار گذشته است. با وجود تغییر چهره محله تاریخی و فشار‌های ناشی از ساخت‌وساز‌های ناهمگون شهری در دهه‌های اخیر، احیا و حفاظت اصولی از این گرمابه می‌تواند هویت تاریخی منطقه را حفظ کرده و این بنای ارزشمند را به چرخه حیات فرهنگی و اجتماعی شهر بازگرداند.
ویژگی‌های معماری و ارزش‌های تاریخی حمام باغلله کرمان
آغاز مراحل باززنده‌سازی و مهار رطوبت در بنای تاریخی حمام باغلله کرمان
این حمام آشکار‌ترین نماد هویت تاریخی محله به شمار می‌رود و ارزش‌های آن تنها به قدمت تاریخی‌اش محدود نمی‌شود. حمام باغلله که در میان شهروندان کرمان به حمام «ته باغلله» نیز معروف است، ویژگی منحصربه‌فردی دارد؛ این بنا از انگشت‌شمار حمام‌های «مرکز محله» در کرمان محسوب می‌شود که تا به امروز به‌طور کامل تخریب نشده و پابرجا مانده است. در بافت تاریخی کرمان، محله‌های کهن معمولا حول یک کانون اصلی یا «مرکز محله» شکل می‌گرفتند؛ مجموعه‌ای متشکل از مسجد، حمام، تکیه، بازارچه‌های محلی و زورخانه که بسترساز تعاملات اجتماعی و رویداد‌های روزمره اهالی بود. حمام باغلله نیز یادگاری از این الگوی اصیل شهر‌سازی در دیار کریمان است که روزگاری در قلب تپنده این بافت سنتی قرار داشت.
از سوی دیگر، این گرمابه قاجاری برخلاف بسیاری از حمام‌های هم‌عصر خود ساختاری دوره‌ای و زمان‌بندی‌شده میان زنان و مردان نداشت، بلکه به دو بخش مستقل مردانه و زنانه تفکیک شده بود. معماران چیره‌دست قاجار این بنا را همگام با اصول معماری سنتی کویر و برای انطباق دمایی با اقلیم منطقه، در گودی زمین ساخته‌اند تا مانع از اتلاف گرما شود.
با وجود این پیشینه ارزشمند معماری، تاریخی و فرهنگی، سال‌ها رهاشدگی و بی‌توجه‌ی خسارت‌های فراوانی به کالبد بنا وارد کرد. تا پیش از این، بخش‌هایی از سقف و طاق‌های حمام هم‌سطح پیاده‌رو‌ها و گذرگاه‌ها بود و آسیب‌پذیری شدیدی داشت، اما اکنون پیرامون کارگاه ساختمانی آن حصارکشی شده و عملیات اجرایی با حضور کارگران و استادکاران مرمت آغاز شده است.
این دومین تلاش مدیریت شهری کرمان برای بازآفرینی و نجات حمام تاریخی باغلله است. باید منتظر ماند و دید آیا این بنای تاریخی پس از سال‌ها بلاتکلیفی سرانجام احیا شده و نقشی در پویایی و هویت گردشگری شهر ایفا خواهد کرد یا خیر.